- Mówią, że ta zaraza to kara boska za grzechy husyckiego wodza – mruknął gburowaty osiłek przełykając kolejny łyk złocistego napoju.

Starzec spojrzał na niego uważnie. Jego spojrzenie wyrażało delikatną przyganę.

- Młody jeszcze jesteś Pavle i mało wiesz o życiu. A o Žižce to już zupełnie pojęcia nie masz.

- To i owo się jednak słyszało  – zaoponował dość nieśmiało człowiek nazwany Pavłem niemal nie odrywając kufla od warg. Starcowi przemknęła przez głowę myśl, że jest to jedyna znana mu osoba, która potrafi pić i mówić jednocześnie.

- Nasłuchałeś się głupkowatych plotek, a teraz je powtarzasz. Ja stary już jestem, ale swoje wiem. Służyłem w oddziałach Žižki a jego samego pamiętam jeszcze spod Grunwaldu, gdzieśmy z Jagiełło i Witoldem Krzyżaków gonili…

- Podobno to tam stracił oko…? – do rozmowy postanowił włączyć się kolejny uczestnik. Przebrany za mnicha młody człowiek, który mnichem z całą pewnością nie był. Był za to husyckim szpiegiem, z czego nie wszyscy jego przygodni towarzysze zdawali sobie sprawę.

- Różnie ludzie gadają. Są tacy, którzy klną się na Boga, że wódz już od dzieciństwa na jedno oko był ślepy. Nie mi to rozstrzygać. Wiem jedno – tu starzec znowu zwrócił się do mężczyzny z gburowatym wyrazem twarzy – jeśli ta zaraza jest karą za czyjeś grzechy, to na pewno nie są to grzechy Żiżki. Nie masz drugiego wodza jak on łaskawego i sprawiedliwego.

- Ale oko Bóg mu zabrał, i jedno i drugie – Paveł nie dawał za wygraną.

- Tobie zabrał rozum a nie twierdzę, żeś winien zarazy! – stary zdawał się tracić cierpliwość – Daj spokój człowiekowi choć teraz, kiedy na łożu śmierci leży!

Starzec zamilkł na chwilę i począł z udawanym zainteresowaniem przyglądać się migotliwym cieniom rzucanym na ścianę. Karczmarz podszedł do stołu pod pozorem doniesienia kolejnych kufli, po czym stanął nieco bliżej niż poprzednio i nadstawił ucha.

- Mów dalej Jakubie – poprosił niski, krępy mężczyzna z końca stołu, który do tej pory nie zabierał głosu – co nam więcej zostało w tak parszywym dniu niż popijać piwo i słuchać Twoich opowieści. Jak to było z tym drugim okiem?

- Ech… to całkiem świeża historia. Zdarzyło się to podczas oblężenia zamku Rábí. Szkoda nawet gadać… pech straszliwy. Ale i to Žižki nie złamało. Dalej dowodził Taborem, mimo że całkiem oślepł. A wodzem był znakomitym.

- Podobno on jako pierwszy użył w walce wozów bojowych…

- To prawda. Choć sprawa inna, że nie bardzo miał wybór – Jakub wrócił do przerwanej opowieści – Mógł jedynie się poddać lub walczyć. A stanąć bandą źle uzbrojonych i niewyszkolonych wieśniaków przeciwko najlepszym rycerzom Europy… To wymaga odwagi.

- Nie tylko odwaga jest tu konieczna – mężczyzna w mniszych fatałaszkach drugi raz włączył się do rozmowy – najważniejsza była taktyka. No i broń palna oczywiście. Bez tego zwycięstwa Žižki byłyby niemożliwe.

- Zgadza się, to wszystko były pomysły wodza. Kiedy tylko zbliżali się krzyżowcy, nasza bezbronna kolumna wozów w kilka chwil zmieniała się w ufortyfikowaną twierdzę. Siedzieliśmy sobie w środku bezpieczni a tymczasem luksemburczycy zapoznawali się z prochem z naszych rusznic… A w odpowiednim momencie… trach! Wozy się rozstępowały i nasi gonili przerażony kwiat europejskiego rycerstwa w tę i nazad – starzec uśmiechnął się pod nosem do własnych wspomnień.

Znowu zapadła cisza, każdy pogrążył się we własnych myślach, choć nie każdy zdołał pogrążyć się cały.

- Wiecie bracia, że Jan Žižka z Trocnova nigdy nie przegrał żadnej bitwy? – Jakub podjął na nowo ucięty na chwilę temat.

W tym momencie drzwi gospody otworzyły się gwałtownie. W cieniu pojawił się niewyraźny ludzki kształt, który rzucił chrypliwym głosem:

- I już nigdy nie przegra. Nasz wódz, Jan Žižka zmarł kilka godzin temu, pokonany przez szatańską zarazę. Uczynił nas sierotami…

Husycki szpieg narzucił mniszy kaptur i pospiesznym krokiem opuścił karczmę pozostawiając niedopite piwo.

Zdjęcie Jana Žižki pochodzi ze strony Český Institut.

- Na początku 1410 roku w Kieżmarku odbyły się rozmowy Zygmunta Luksemburskiego i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda. Król Węgier oferował Witoldowi koronę w zamian za zerwanie sojuszu z Polską. Do porozumienia nie doszło, mimo że książę Litwy bardzo pragnął awansować na króla.

- W tym samym roku rektor Uniwersytetu Jagielońskiego, profesor prawa Stanisław ze Skalbmierza ogłosił traktat „O wojnie sprawiedliwej”. Udowadniał w nim nowatorską, jak na owe czasy, tezę, że poganie mają prawo do własnego państwa, którego chrześcijanie nie mogą atakować bez istotnej przyczyny. Nietrudno się domyślić, przeciwko komu to rozumowanie było wymierzone.

- W bitwie brał udział Jan Žižka z Trocnova, późniejszy przywódca Husytów i czeski bohater narodowy. Podobno nawet stracił podczas walki oko, co mogłoby oznaczać, że mocno zaangażował się w bitwę.  Poniższy wyjątek z obrazu Jana Matejki potwierdzałby tą tezę.

- Podobnego zaangażowania nie wykazali według Jana Długosza inni czescy najemnicy, którzy podczas bitwy dwukrotnie opuszczali plac boju, czyli mówiąc współcześnie, dezerterowali.

- Po stronie polsko-litewskiej w bitwie wzięły udział wojska tatarskie, mołdawskie a być może nawet serbskie.

- Mówiąc o wojsku litewskim pamiętać trzeba, że istotną jego składową stanowiły chorągwie ruskie, co tłumaczy zaangażowanie Białorusinów w kwestię przedstawiania nowego punktu widzenia na Bitwę pod Grunwaldem. W ogóle mam wrażenie, że przez nazewnictwo rola Rusinów w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego pozostaje niedoceniona.

- Według historyków litewskich taktykę wojsk książęcych dowodzonych przez Witolda specjaliści uważają za wzór średniowiecznej sztuki wojennej. Przypominam, że chodzi o kontrolowany odwrót i tryumfalny powrót na pole walki przez skrzydło litewskie.

- Skuteczność owej taktyki potwierdzałaby wizja Jana Matejki. Na słynnym płótnie „Bitwa pod Grunwaldem” Witold znajduje się w centrum obrazu, co sugeruje, że odegrał w walce bardzo istotną rolę.

]]> http://www.nawschod.eu/bialorus/wszystko-czego-nie-wiesz-o-bitwie-pod-grunwaldem-a-powinienes/feed 0