Początki WKL giną w pomroce dziejów. Nie należy do łatwych odtworzenie procesu kształtowania się państwa… no właśnie litewskiego, ruskiego, białoruskiego? Pewne jest natomiast, że łączą się one z Nowogródkiem. Miasto leży na terenie współczesnej Białorusi i założone zostało przez jednego z kniaziów ruskich. Miało to miejsce podczas wyprawy na tereny słowiańskiego plemienia Krywiczów. Nie jest jasne w jaki sposób Nowogródek przeszedł w ręce kniaziów litewskich. Różne źródła wskazują na Ryngolda lub jednego z jego synów Erdziwiłła lub Mendoga jako zdobywcę miasta. Wcześniejszą siedzibę litewskich książąt był natomiast Kiernów, leżący w granicach współczesnej Litwy, 40 km od Wilna.

Oficjalna wersja historii mówi o Mendogu jako litewskim zdobywcy i kolonizatorze ziem ruskich, które tym samym stały się częścią (czy też właściwie trzonem) Wielkiego Księstwa. Istnieje jednak jeszcze, nie akceptowana powszechnie, wersja Mikoły Jermalovica. Ten białoruski historyk, wskazuje odwrotną stronę ekspansji. Mendog miał zostać wypędzony z ziem litewskich i znaleźć schronienie w Nowogródku. Następnie Księstwo Nowogródka prowadzone przez Mendoga miało podbić jego rodzinne ziemie litewskie. Według Jermalovica godło WLK, Pogoń, pochodzi od herbu Nowogródka.

Niezależnie od kierunku podboju faktem jest, że opisywane wydarzenia rozgrywały się na pograniczu ziem plemion bałtyckich i słowiańskich. Ziemie słowiańskie (ruskie, czyli współcześnie białoruskie) stanowiły lwią część terenów Wielkiego Księstwa. W XIV wieku ziemie etnicznie ruskie stanowiły 90% powierzchni WKL, natomiast ludność je zamieszkująca w około 75% była pochodzenia ruskiego. Dobrze ilustruje to mapka pokazująca terytorium współczesnej Białorusi i Wielkiego Księstwa w 1619r (po Unii Lubelskiej i przejściu późniejszej Ukrainy do Korony Polskiej).

O sile i wpływach kultury ruskiej w WKL najlepiej świadczy fakt, że językiem urzędowym księstwa w pierwszych wiekach jego istnienia był język starobiałoruski.  W tym języku spisano najważniejsze akty prawne, w tym Statuty Litewskie. Dopiero później język starobiałoruski (zwany też staroruskim) ustąpił miejsca polskiemu, pozostając wciąż najważniejszym wśród mas chłopskich.

Współczesna Białoruś z powodów politycznych odcina się od wspólnej historii Wielkiego Księstwa. Dzieje białoruskie są raczej przedstawiane jako następujące po sobie okupacje litewska i polska, którym kres położyło dopiero wyzwolenie przez Rosjan. Niewykluczone jednak, że kiedyś Białorusini upomną się o należne im miejsce w historii jednego z największych organizmów państwowych średniowiecznej Europy. Wszak jednym z pomysłów na nazwę białoruskiego państwa w latach 50-tych XX wieku była… Wielka Litwa.

- Na początku 1410 roku w Kieżmarku odbyły się rozmowy Zygmunta Luksemburskiego i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda. Król Węgier oferował Witoldowi koronę w zamian za zerwanie sojuszu z Polską. Do porozumienia nie doszło, mimo że książę Litwy bardzo pragnął awansować na króla.

- W tym samym roku rektor Uniwersytetu Jagielońskiego, profesor prawa Stanisław ze Skalbmierza ogłosił traktat „O wojnie sprawiedliwej”. Udowadniał w nim nowatorską, jak na owe czasy, tezę, że poganie mają prawo do własnego państwa, którego chrześcijanie nie mogą atakować bez istotnej przyczyny. Nietrudno się domyślić, przeciwko komu to rozumowanie było wymierzone.

- W bitwie brał udział Jan Žižka z Trocnova, późniejszy przywódca Husytów i czeski bohater narodowy. Podobno nawet stracił podczas walki oko, co mogłoby oznaczać, że mocno zaangażował się w bitwę.  Poniższy wyjątek z obrazu Jana Matejki potwierdzałby tą tezę.

- Podobnego zaangażowania nie wykazali według Jana Długosza inni czescy najemnicy, którzy podczas bitwy dwukrotnie opuszczali plac boju, czyli mówiąc współcześnie, dezerterowali.

- Po stronie polsko-litewskiej w bitwie wzięły udział wojska tatarskie, mołdawskie a być może nawet serbskie.

- Mówiąc o wojsku litewskim pamiętać trzeba, że istotną jego składową stanowiły chorągwie ruskie, co tłumaczy zaangażowanie Białorusinów w kwestię przedstawiania nowego punktu widzenia na Bitwę pod Grunwaldem. W ogóle mam wrażenie, że przez nazewnictwo rola Rusinów w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego pozostaje niedoceniona.

- Według historyków litewskich taktykę wojsk książęcych dowodzonych przez Witolda specjaliści uważają za wzór średniowiecznej sztuki wojennej. Przypominam, że chodzi o kontrolowany odwrót i tryumfalny powrót na pole walki przez skrzydło litewskie.

- Skuteczność owej taktyki potwierdzałaby wizja Jana Matejki. Na słynnym płótnie „Bitwa pod Grunwaldem” Witold znajduje się w centrum obrazu, co sugeruje, że odegrał w walce bardzo istotną rolę.

]]> http://www.nawschod.eu/bialorus/wszystko-czego-nie-wiesz-o-bitwie-pod-grunwaldem-a-powinienes/feed 0