Co mówi biologia

Szybko i krótko, coby nie przedłużać. Mamy oto człowieka, który jest sobie zbiorem genów. Ponieważ jest ich dość sporo, a każdy ma dwie wersje genów (allele), to potencjalnych możliwości rozwoju jest sporo. Geny stanowią niewidzialne bariery, których podczas rozwoju nie możemy przekroczyć. Nie każdy wszak ma potencjał genetyczny żeby zostać dwumetrowym murzynem i grać w NBA. O tym, kim zostaniemy w ramach owego potencjału decydują czynniki środowiskowe.

Co pisze Čapek

A oto jaką wizję człowieka z „Zwyczajnym życiu” roztacza Čapek:

Powiedzmy, że człowiek jest czymś podobnym do tłumu. W tym tłumie wędruje – przypuśćmy – człowiek zwyczajny, bohater, hipochondryk, ów z mocnymi łokciami i Bóg raczy wiedzieć, kto tam jeszcze. Tłum jest bardzo różnorodny, ale drogę ma wspólną. Zawsze ktoś jest na przedzie i prowadzi wszystkich kawał drogi. I żeby było wiadomo, że prowadzi, wyobraźmy sobie, że niesie w ręku sztandar, na którym napisane jest: „Ja”.

Dajmy na to, że ktoś jest w tłumie najmocniejszy (…) Ten właśnie nieść będzie owo Ja (…) Albo też  znajdzie się w tłumie ktoś, kto nadaje się lepiej do zadań lub środowiska, w jakim żyje dany człowiek, i ten będzie owym kierowniczym Ja.

Być może, że w znaczeniu biologicznym rodzimy się jako mnóstwo, jako tłum i dopiero przez rozwój, środowisko i dzięki różnym okolicznościom powstaje z nas mniej więcej jeden człowiek.

Karel Čapek zmarł w 1938 roku. Nie byłem w stanie wygrzebać w pamięci ani w internecie informacji na temat historii badań nad ontogenezą, ale jestem prawie pewien, że Čapek zdecydowanie wyprzedził swoje czasy.

Zdjęcie DNA znalazłem tutaj

W zbiorze Čapka pojawiają się antyczni bohaterowie, postacie znane z Biblii i kart historii. Nie są najczęściej jednak pierwszoplanowymi  postaciami apokryfów, a nawet jeśli są, widzimy ich z zupełnie nowej perspektywy. Autor ściąga ludzi, bogów i bohaterów z wyżyn ich wyjątkowości i każe im taplać się w brudnej codzienności. Pokazuje rzeczy i sprawy zwykłe, które w normalnych warunkach w odniesieniu do tych pomnikowych postaci zwykle nie przychodzą nam na myśl. Właściwie naczelnym przesłaniem całego zbioru jest myśl (bardzo zresztą mi bliska), że w człowieku wiele się nie zmienia. Niezależnie od czasu historycznego sąsiad zawsze będzie plotkował, dziadek zrzędził a polityk gadał głupoty. Zabieg Čapka polega w istocie na zestawieniu tych faktów z historiami i ludźmi znanymi, którzy najczęściej pojawiają się w dużo poważniejszych okolicznościach.

Mnie osobiście najbardziej spodobało się opowiadanie o żydowskm piekarzu żyjącym w czasach Jezusa. Ten biedny  człowiek stanął nagle w obliczu finansowej i zawodowej katastrofy na skutek działalności Jezusa właśnie. Nawet średnio rozgarnięty czytelnik domyśli się od razu, że chodzi o cudowne rozmnożenie chleba i ryb. To nieopatrzne działanie zaskutkowało drastycznym spadkiem cen pieczywa i wzrostem niezadowolenia klientów rozochoconych możliwością darmowej konsumpcji na masową skalę. Tym samym biznes naszego piekarza stanął na krawędzi opłacalności a sam piekarz znalazł się po stronie wrogów mesjasza, mimo sympatii jaką go wcześniej darzył. Wszak przesłanie przesłaniem i miłość miłością, ale coś do garnka włożyć trzeba.

Mimo ciekawego pomysłu, nie mogę z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że książka Čapka bardzo mi się spodobała. Czegoś mi w niej brakowało, choć nie do końca jestem w stanie określić, czego. Nie bardzo wiem, do czegóż konkretnie mógłbym się przyczepić. W związku z tym na siłę czepiać się nie będę i  „Księgę Apokryfów” jednak polecę, zwłaszcza że jest to pozycja do zjedzenia w jeden wieczór.