Od początku w swojej twórczości Bratkov zwracał uwagę na tematy drażliwe. Jego finalna wystawa w Pinchuk Art Centre w Kijowie, ukazująca projekt „Ukraina” okrzyknięta została anty-kobiecą, a FEMEN – feministyczna organizacja postulowała jej zamknięcie.

Artysta jednak nie zrażał się napiętymi nastrojami społecznymi i tworzył nadal, wybierając tematy, które warte były dialogu.

Podczas 10 edycji Miesiąca Fotografii w Krakowie pokazany zostanie cykl „Kids”, w którym autor obnaża prawdę o przedwczesnym dorastaniu przedstawicieli młodego pokolenia. Jego fotografie są surowym obrazem skutków, jakie kultura masowa wraz z agresją i pornografią w niej zawartą, wywiera na osobowość i sposób zachowania młodych Ukraińców. Tytułowe dzieci to już nie dzieci, ale raczej filmowe Lolity, które przyjmują wyuzdane pozy, dorosły wyraz twarzy oraz gesty, które pozornie powinny być im obce. Bratkov stara się pokazać, że dzieciństwo skończyło się dla nich wraz z włączeniem odbiorników telewizorów, z których zaczerpnęły destrukcyjne wzorce.

Drugim cyklem Bratkova pokazywanym podczas Festiwalu będzie cykl „Army Girls”, który podobnie jak „Kids” obnaża pewnego rodzaju absurd, w jakim żyje ukraińskie społeczeństwo. Piękne kobiety, ponętnie podkreślone szminką usta, umalowane oczy, a to wszystko przystrojone żołnierskim mundurem. Kontrast, który wydawać by się mogło, nie powinien mieć miejsca bytu, jednak istnieje. Taki kontrast obecny się w całej twórczości Ukraińca i jak twierdzi on sam – na całej Ukrainie.

Sport

Christo Stoiczkow (Христо Стоичков) – urodzony w 1966 roku w Płowdiwie. Najbardziej znany bułgarski piłkarz na świecie, który w 1994 roku po zajęciu przez Bułgarię czwartego miejsca podczas Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej otrzymał tytuł Króla strzelców turnieju. Piłkarz: CSKA Sofia, FC Barcelona, AC Parma, Al-Nassr, Kashiwa Reysol, Chicago Fire, DC United. Trener: Celta Vigo, Mamelodi Sundowns i FK Rostów oraz samej reprezentacji Bułgarii w piłce nożnej. „Wystrzelał” też sobie dwukrotnie tytuł Króla strzelców ligi bułgarskiej, Złotego Buta, Złotą Piłkę, Piłkarza Roku FIFA, Króla strzelców Ligi Mistrzów. W listopadzie ubiegłego roku otrzymał tytuł doctora honoris causa Uniwersytetu im. Paisjusza Chilendarskiego w Płowdiwie.

Weselin Topałow (Веселин Топалов) – urodzony w 1975 roku w Ruse. Jedyny Bułgar, który otrzymał dożywotni tytuł arcymistrza w szachach. W ostatnich dwóch klasyfikacjach (maj, marzec) Międzynarodowej Federacji Szachowej zajmował 12 miejsce. W 1994 roku pokonał Garriego Kasparowa podczas olimpiady w Moskwie. Wygrywał w turniejach w Madrycie, Amsterdamie, Nowogrodzie, Wiedniu, Antwerpii, Monako, Dortmundzie. W jednym z ważniejszych turniejów szachowych w andaluzyjskim Linares w 2005 roku podzielił zwycięstwo z Kasparowem, a w 2010 roku już z nikim nie podzielił się zwycięstwem.

Kotoōshū Katsunori (Калоян Махлянов-Котоошу) – urodzony w 1983 roku w Dżuliunicy. Pierwszy (i jedyny) Bułgar, który jest zapaśnikiem sumo światowej klasy. Zapaśnik z Bułgarii, który jako jedyny pochodzący z Europy wygrał Puchar Cesarza w 2008 roku. Rok później nagrodzony przez byłego prezydenta Bułgarii Georgi Pyrwanowa najwyższym wyróżnieniem państwowym – orderem „Stara Płanina”. Nazywany Europejskim Koto (Koto to tradycyjny instrument muzyczny z Japoniii), a japońska publika określa go dodatkowo Davidem Beckhamem sumo(z powodu jego nienagannego wyglądu).

Filozofia, krytyka i teoria literatury

Tzvetan Todorov (Цветан Тодоров) – urodzony w 1939 w Sofii. Filozof, historyk myśli filozoficznej, krytyk literatury, teoretyk literatury, językoznawca, semiolog i kulturoznawca. W 1963 roku przenosi się do Francji i tamże zaczyna publikować. Pisze po francusku, ale określa siebie nie jako Francuza czy Bułgara, ale jako Europejczyka. Jego dziadek(Iwan Peew-Placzkow) był politykiem i pedagogiem, ojciec (Todor Borow) bibliotekarzem, brat (Iwan Todorow) jest teoretykiem fizyki Bułgarskiej Akademii Nauk, a jego żona (Nancy Huston) jest pisarką i eseistką. Na język polski przetłumaczono takie pozycje jak: „Ogród niedoskonały: myśl humanistyczna we Francji”, „Podbój Ameryki: problem innego”, „Nowy nieład światowy: refleksje Europejczyka”, „Teoria Symbolu, Poetyka”. Wykładał gościnnie na Uniwersytecie Nowojorskim, na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku, na Uniwersytecie Harvarda, na Uniwersytecie Yale i na Uniwersytecie Kalifornijskim.

Julia Kristeva (Юлия Кръстева) – urodzona w 1941 roku w Sliwen. Filozofka, psychoanalityczka, językoznawczyni, semiolożka i teoretyczka feminizmu. W trakcie studiów wyemigrowała do Francji. Pisze po francusku i angielsku. To ona zmieniła metody interpretacji, analizy i czytania dzieł literackich poprzez stworzenia pojęcia intertekstualność – tekstu jako mozaika. W języku polskim ukazały się: „Czarne słońce: depresja i melancholia”, „Hannah Arendt: biografia”, „Potęga obrzydzenia: esej o wstręcie”, „Ta niewiarygodna potrzeba wiary”.

Maria Todorova (Мария Тодорова) – urodzona w 1949 w Sofii. Historyk i filozof. Specjalizuje się w nowożytnej historii Bałkanów, w (bałkańskim) nacjonalizmie i komunizmie krajów postsocjalistycznych. Wykłada na Uniwersytecie Illinois w Urbana-Champaign. W Polsce znana dzięki pozycji „Bałkany wyobrażone”.

Kosmos

Georgi Iwanow (Георги Иванов) – urodzony w 1940 roku w Łoweczu. Pierwszy bułgarski kosmonauta. W 1978 rozpoczął przygotowania w ramach programu Interkosmos razem z innym Bułgarem, Aleksandrem Aleksandrowem (ostatecznie nie został powołany) i Rosjaninem Nikołajem Rukawisznikowem, który potem został dowódcą statku Sojuz 33. Jego lot trwał dwie doby bez jednej godziny. Otrzymał tytuł „Bohatera Związku Radzieckiego”, radziecki medal „Złota Gwiazda”, tytuł „Bohatera Bułgarii” i komunistyczny medal „Georgi Dimitrowa”. Od 2004 roku nosi tytuł generała dywizji. Rok temu otrzymał medal „Za zasługi w podboju kosmosu”od prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa.

Muzyka

Walia Bałkańska (Валя Балканска) – urodzona w 1942 w Ardzie. Sondzie kosmicznej NASA Voyager 1 został dołączony dysk Voyager Golden Record. Na dysku znajduje się rodopska pieśń Izlel e Delio Hajdutin(Излел е Делю хайдутин) w wykonaniu Walii Bałkańskiej. W 2002 roku nagrodzona orderem „Stara Płanina”.

Literatura

Georgi Gospodinow (Георги Господинов) – urodzony w 1968 w Jambole. Bułgarski postmodernistyczny pisarz tłumaczony na wiele języków. Zajmuje się poezją, powieścią i dramatem. Redaktor gazety Literaturen westnik. W Polsce ukazały się: „Powieść naturalna”, „I inne historie, dramat D.J.” w „Loty i powroty. Pięć współczesnych sztuk bułgarskich” a także opowiadania w zbiorze „Człowiek o wielu imionach. Antologia poezji bułgarskiej przełomu XX i XXI wieku”.

Alek Popow (Алек Попов) – urodzony w 1966 w Sofii. Autor powieści, opowiadań, słuchowisk i scenariuszy. Redaktor czasopisma Rodna recz. W Polsce ukazały się przekłady jego powieści: „Psy spadają” i „Misja Londyn”. Na podstawie tej drugiej pozycji nakręcono film o takim samym tytule.

Film

Georgi Georgiew-Gogo (Георги Георгиев-Гого) – urodzony w 1971 roku w Sofii. Zajmuje się aktorstwem, a także – z czego jest bardziej znany, dubbingowaniem filmów. Dubbingował od początku lat ’90 głosy takich aktorów jak: Al Pacino, Bruce Willis, Will Smith, Sylvester Stallone czy Kevin Costner.

Christo Szopow (Христо Шопов) – urodzony w 1964 w Sofii. Bułgarski aktor, który grał m.in. Poncjusza Piłata w Pasji Gibsona (film otrzymał trzy nominację do Oscara) czy Juliana Kordka w filmie „Karol. Człowiek, który został papieżem” Battiato.

Stefan Danaiłow (Стефан Данаилов) – urodzony w 1942 w Sofii. Bułgarski aktor, wykładowca i były minister kultury. Od samego początku swojej kariery grał w kasowych filmach, ale dopiero rola w serialu Na każdym kilometrze przyniosła mu sławę. Według krytyków swoją najlepszą rolę odegrał w filmie Iwan Kondarew. Po długiej przerwie(spowodowanej m.in. karierą polityczną) wrócił do aktorstwa rolą Dimitra Kasabowa w serialu Szklany Dom. Nagrodzony orderem „Stara Płanina”.

Sztuka

Christo (Christo Jawaszew, Христо Явашев) – urodzony w 1935 w Gabrowie. Amerykański arysta, który opakowuje budynki, wyspy i mosty. Przedstawiciel nurtu zwanego sztuką krajobrazu. Studiował w Sofii, Pradze, Wiedniu.

Zdjęcie Reichstagu stąd.

Zdjęcie Stoiczkowa stąd.

[Rozwiązanie konkursu]

„Bułgaria kojarzy mi się przede wszystkim z różami.  O ileż ludzie byliby szczęśliwsi gdyby zamiast potarganej różyczki otrzymywali w prezencie słoik różanych konfitur.”

Powyższy komentarz Dominika najbardziej przypadł mi do gustu i to do niego wędruje „Misja Londyn”. Za komentarze dziękuje wszystkim i żałuję, że nie przewidziałem żadnych nagród pocieszenia.

1. Skalne miasto w Adršpachu

Mała wioska tuż przy polskiej granicy sama w sobie nie jest zbyt ciekawa. To co czyni z niej turystyczną atrakcję to formacje skalne składające się na słynne skalne miasto. Tu znajdziecie wszystko, co chcecie wiedzieć o Adršpachu.

2. Brno

Największe pozytywne zaskoczenie na trasie naszej podróży. Wbrew temu co wyczytaliśmy w przewodniku, Brno jest przepięknym, nowoczesnym miastem z bogatą historią. Równie wspaniale prezentuje się nocą, o czym możecie przekonać się przeglądając tę galerię, jak i za dnia:

3. Český Krumlov

Nie będzie to w żadnym wypadku wyznanie oryginalne, ale Krumlov to piękne miejsce. Nad zwartą, niską zabudową miasteczka góruje potężny, zbudowany na skarpie zamek. Jeśli będziemy mieć szczęście i siłę by wstać o świcie, mamy szansę obejrzeć tę scenerię w oparach mgły. Mimo że powierzchniowo Krumlov nie jest specjalnie okazały, warto spędzić tu nawet kilka dni i spokojnie wczuć się w atmosferę. A jeśli zacznie padać, polecam wizytę w przyteatralnej knajpce, gdzie można spędzić długie godziny przy dobrej książce, popijając czeskie piwo.

4. Tabor

Miasto z historycznego punktu widzenia wyjątkowe. Siedziba husytów podczas ich walk z kolejnymi krucjatami. Stąd właśnie wzięła się nazwa najbardziej ekstremalnego husyckiego skrzydła – taborytów, dowodzonych przez sławnego Jana Žižkę. Husycki wódz do dzisiaj pozostaje czeskim bohaterem narodowym i symbolem oporu wobec najeźdźcy oraz wolności wyznaniowej.

5. Mariańskie Łaźnie

Mniej znane niż Karlowe Wary czeskie uzdrowisko. Co nie znaczy, że nie warte odwiedzenia. Wręcz przeciwnie, jeśli ktoś się waha, zdecydowanie bardziej polecam wizytę w Mariańskich Łaźniach. Mniej lasu-blansu, więcej zieleni i spokoju, łatwiej o kwaterę, a klimat naprawdę kurortowy.

6. Telč

Telč to najmniejsze z opisywanych miast. Za to wielkością i rozmachem tutejszy rynek może konkurować z niejednym dużym polskim miastem. Telč to najlepszy dowód, że Czechy to kraj małych miast. I to jest główny powód, dla którego warto jechać do naszych południowych sąsiadów, odwiedzić prowincję i poszukać czeskiej duszy poza zatłoczoną stolicą.

Restauracja została założona przez Chilijczyka mieszkającego w Czechach. Dlatego wręcz epatuje latynoskim klimatem. Serwują tu fantastyczne quesadilla i pyszne tacos. Łączność z czeską rzeczywistością zapewnia piwo – Staropramen. A wszystko to w cenach, których próżno szukać w sąsiednich knajpach.

Goście to istna mieszanka kultur i ras. Jeden stolik zajmują Czesi, przy krześle posłusznie waruje biały labrador. Obok hałaśliwa, wielopokoleniowa latynoska rodzina. Nieco dalej zagraniczni turyści, którzy zapewne, tak jak my, trafili tu przypadkiem. Wszyscy czują się swobodnie. Nie ma niepotrzebnego nadęcia i lansu. Nie ma kelnerów w smokingach, równo ustawionych stolików i prosto zagiętych serwetek. Jest za to atmosfera, uśmiechnięci ludzie i fajny klimat.

Jeśli kiedyś będziecie w Pradze i, znudzeni knedlikami i klimatem czeskich piwiarni, będziecie szukać klimatycznego miejsca na spędzenie wieczoru, koniecznie zajrzyjcie do La Casa Blů.

Nowe Miasto nad Metują

Miejscowość nie jest ani przesadnie duża (około 10 tys mieszkańców) ani bardzo stara – ma nieco ponad 500 lat. Zabytkowa część skupia się wokół sporych rozmiarów rynku, otoczonego szeregami arkad. Do miasta przyjeżdżamy późnym rankiem. Życie niby już się obudziło, ale biegnie jakoś leniwie. Małe miasta w Czechach mają swój specyficzny, spokojny klimat.

Obchodzimy rynek i zagłębiamy się w jedną z bocznych uliczek. Ta skręca gwałtownie i dalej biegnie szczytem miejskich murów. Przed oczami rozpościera się widok na Metuję, tuż za kamiennym murem zaczyna się przepaść. Nowe Miasto nie bez przyczyny powstało akurat w tym miejscu. Po skończonej eksploracji wracamy do samochodu. Jakiś uprzejmy Czech pomaga nam wycofać na ruchliwej ulicy. Drugi dzień wakacji dobrze się zaczyna.

Litomyšl

Kilkadziesiąt kilometrów na południe znajduje się kolejne, spokojne i klimatyczne czeskie miasteczko. Liczbą mieszkańców niemal identyczne z Nowym Miastem, ale z rozleglejszą starówką. Litomyšl wydał nam się również nieco bardziej żywy, choć może to mieszkańcy po prostu zdążyli się obudzić. Parkujemy przy sklepie, żeby uniknąć płacenia za miejsce parkingowe. W Czechach nawet w małych miastach niezwykle trudno jest zaparkować bez płacenia.

Główna ulica miasta przechodzi w podłużny rynek. Po obu stronach dwa symetryczne rzędy kamienic z tunelami chroniących przed słońcem arkad. Nad starówką górują wieże klasztoru pijarów. Litomyšl skonstruowany jest piętrowo. Dolne piętro to wspomniany rynek. Górną tworzą klasztor i zamek wraz z przylegającym ogrodem. To tutaj po raz pierwszy natknąłem się na coś, co okaże się rysem charakterystycznym czeskiej architektury – sgraffito.

Podtytuł książki brzmi „O fascynującej historii, jedzeniu i piciu”. I właśnie o tym traktuje przewodnik. Nie ma tu zachowanej chronologii, autor przenosi nas w dzieje najdawniejsze, czasy Cesarstwa Rzymskiego, aby po chwili wrócić do okresu ostatniej wojny na Bałkanach. Nie spodziewajcie się jednak suchych faktów. Raczej zbioru luźnych esejów, gdzie prawda historyczna przeplata się z emocjonalnymi wypowiedziami rozmówców autora. Nie tylko zresztą Chorwatów. Również Serbów i innych mieszkańców byłej Jugosławii.

Autor opisuje miejsca mniej i bardziej znane tak, jak sam je pamięta. Zwraca uwagę na szczegóły, które przeciętnemu turyście najczęściej umykają. Na każdym kroku przekonuje, że Chorwacja to nie tylko piękne plaże i fantastyczne widoki. Zabiera nas w miejsce oddalone od głównych turystycznych szlaków. Tam gdzie zaglądają ci, dla których wakacje to nie tylko słońce, plaża i all-inclusive.

Dla kogoś takiego jak ja, osoby niezbyt dobrze zaznajomionej z historią regionu, Chorwacja – przewodnik historyczny to prawdziwa kopalnia informacji. Podanych w strawnej formie, przystępnych, okraszonych anegdotą. To książka, która powinno się przeczytać przed wyjazdem, zrobić to raz jeszcze wędrując po Chorwacji i powtórzyć po powrocie.

Czym Na Wschód różni się od tysięcy innych blogów i dlaczego jest najlepszy?

1. Jest bardziej merytoryczny niż blog Kasi Tusk

2. Ma więcej komentarzy niż blog Allegro

3. Jest łatwiejszy w odbiorze niż blog Jarosława Kaczyńskiego

4. Ma więcej fanów na Facebook’u niż Bank Pocztowy

5. Jest na pierwszej stronie w Google na frazy: „Krym”, „Bukareszt”, „delta Dunaju”, „Fiolent”, „Vama Veche”, „Paluse” oraz „Na Wschód”.

6. Jest bardziej opiniotwórczy niż Kwejk

7. Jest bardziej na bieżąco niż TVN24

8. Jest bardziej żywy niż Hanka Mostowiak

9. Zapodaje lepszą rockową muzę niż Eska Rock i Roxy FM razem wzięte:

10. Sms o treści D00082 na numer 7122 ma większą szansę zmienić świat niż sms o treści „nie wysyłajcie mi więcej sms’ów” na jakikolwiek inny numer.

Podróżowanie metrem ma sporo z uroku przemieszczania się samolotem. Gdyby wyjąć czas, to właściwie mamy do czynienia z teleportacją. Wsiadamy, długo nie widzimy właściwie nic, wiemy tylko, że się przemieszczamy. Nie doświadczamy natomiast stopniowej zmiany, która zachodzi nad naszymi głowami. Nie widzimy, jak nieużytki przechodzą w fabryczne hale i magazyny. Później w osiedla mieszkalne, sklepy, place zabaw i szkoły. Nie mamy możliwości zobaczenia jak miejska tkanka stopniowo przekształca się w zabytkową, centralną część miasta. Nie poznawaliśmy Kijowa stopniowo. Zostaliśmy rzuceni w samo centrum, na kilka godzin, między jednym samolotem a drugim.

Zwierzęta miejskie zawsze czują dziwną ekscytację po powrocie do naturalnego środowiska. Nie inaczej było z nami. To trochę takie uczucie, jakby wracało się do miejsca dobrze znanego, choć przecież Kijów widzieliśmy pierwszy raz w życiu. Kiedy tylko zamknęły się za nami drzwi podziemi, stanęliśmy zachwyceni i poruszeni. Nie tylko faktem, że jesteśmy w wielkim mieście, pełnym ludzi, gwaru, krzątaniny i zamieszania. Kijów porywa przede wszystkim wielkością i rozmachem. Jakiż to kontrast w porównaniu z leniwymi miasteczkami Krymu!

Jest bardzo gorąco. Szerokie ulice i gmachy kamienic promieniują dodatkową porcją ciepła. Na Majdanie kilka dziewczyn próbuje radzić sobie z upałem, chłodząc się w fontannie. Plac Niepodległości pełen jest ludzi i właściwie nie przypomina typowego placu. Przecina go ulica, zielone klomby i szeregi drzewek. Nad wszystkim góruje olbrzymia kolumna zwieńczona pomnikiem Berehyni. Jest to pamiątka i świadectwo niepodległej Ukrainy. Z symbolicznego punktu widzenia miejsce na protesty podczas pomarańczowej rewolucji wybrane zostało bardzo trafnie.

Kijów to pełnoprawna europejska metropolia. Świadczą o tym dobitnie również ceny. Poszukiwania taniej knajpy zajęły nam godzinę i skończyły się niestety w McDonald’s. Dopiero później, już z pełnymi brzuchami, znaleźliśmy dwie fajne, przystępne restauracyjki w jednym z rogów Majdanu. Nie pozostało nic innego jak zamówić kufel ukraińskiego piwa i cieszyć się ostatnim dniem wakacji.