Chersonez Taurydzki założyli greccy koloniści w 528 r. p. n. e.  Przez jakiś czas miasto funkcjonowało jako niezależny byt. Później, uciekając się przed zagrożeniem ze strony Scytów, wpadło w zależność od Królestwa Pontu. Jak to zwykle bywało w tamtych czasach, w końcu znalazło się w granicach imperium rzymskiego. Po rozpadzie Cesarstwa Rzymskiego Chersonez znalazł się w granicach Bizancjum. W 988 roku został zdobyty przez Rusinów pod wodzą Włodzimierza I Wielkiego. Tu właśnie miał odbyć się chrzest ruskiego kniazia, który ostatecznie włączył Ruś Kijowską w obręb kultury bizantyjskiej. By przypieczętować ten, jakże istotny z politycznego punktu widzenia, fakt, Włodzimierz pojął za żonę siostrę bizantyjskiego cesarza – Annę. W XII i XIV wieku miasto było dwukrotnie najeżdżane przez Mongołów, co ostatecznie położyło kres jego historii.

Każdy turysta powinien spędzić jakiś czas spacerując wśród starożytnych murów Chersonezu. Wstęp jest oczywiście płatny, ale miejsce warte jest tej ceny. Mnie osobiście najbardziej zauroczyły ruiny starożytnej greckiej świątyni położone tuż nad skalistym urwiskiem. Nie mogliśmy również nie odnaleźć pamiątkowej chrzcielnicy kniazia Włodzimierza.

Nie jestem w stanie podpowiedzieć, w jaki sposób można dojechać do Chersonezu. My w okolicę trafiliśmy nieco przypadkiem, by odkryć, że właśnie znaleźliśmy się kilkaset metrów od tego zabytkowego miejsca. Kursuje tam jednak wiele miejskich autobusów, więc z dotarciem na miejsce nie powinno być problemu.

Fiolent to zdecydowanie jedno z piękniejszych miejsc, jakie zdarzyło mi się widzieć nie tylko na Krymie, ale w ogóle. Wysokie skalne urwisko, z którego rozpościera się wspaniały widok na błękitne morze, poprzecinane tu i ówdzie wystającymi z niego olbrzymimi blokami skalnymi. Nad kamienisto-piaszczystą plażą, do której prowadzi długi rząd stromych schodów, zawieszony jest Monastyr św. Jerzego.

W sezonie można dostać się tam dość łatwo łodzią z Bałakławy. Rozwiązanie jest komfortowe i dość tanie, ma jednak jedną zasadniczą wadę. Tym sposobem lądujemy od razu na plaży pozbawiając się widoku na morze i skały ze szczytu urwiska. My, nawet gdybyśmy chcieli, tej przyjemności nie mogliśmy uniknąć z racji tego, że poza sezonem systematyczne połączenie wodne nie funkcjonuje. Zamiast tego należy udać się autobusem na 5 kilometr (dla tych, którzy nie czytali wpisu o Bałakławie, przypominam, że to nazwa dworca autobusowego). Tam przesiadamy się na marszrutkę numer 9 i zagadujemy współpasażerów o odpowiedni przystanek, samemu bowiem trudno się zorientować, gdzie dokładnie wysiąść.

Przechodząc przez osiedle w kierunku morza trudno przewidywać, że zaraz zobaczymy coś szczególnie urzekającego. Okolica jest cicha i spokojna, niemalże wyludniona. Potencjalne kwatery do wynajęcia są również dobrze zakamuflowane. Jakże inne to miejsce niż gwarna i żywa, nawet poza sezonem, Bałakława. W którymś momencie przekraczamy starą bramę wyznaczającą granicę monastyru. Jeszcze tylko krótki kontakt ze zbierającym datki mnichem (któremu moja małżonka przypadkowo sprezentowała sporą kwotę) i oto jesteśmy na skraju urwiska. Czekają na nas zapierające dech w piersiach widoki, przepiękne słońce i delikatny wiatr dopełniają wakacyjny klimat. Czeka nas również trochę sportu, bowiem zejście na plażę i wdrapanie się z powrotem na urwisko wiąże się z pokonaniem kilkudziesięciu stromych, kamiennych schodów.

Sama plaża, co nie jest częste na Krymie, jest częściowo piaszczysta i niezbyt duża. Trwają przygotowanie do sezonu turystycznego, plażowiczów jest niewielu, pani z reklamówką pełną piw i lodów krąży między leżakami. Krótko mówiąc, żyć nie umierać.

Transport

Problem transportu można właściwie rozpatrywać w dwóch aspektach. Pierwszy to sprawa dostania się na Krym, drugi to poruszanie po samym półwyspie. Najtaniej, choć jednocześnie najwolniej, można na Krym dojechać pociągiem. My wybraliśmy droższą i szybszą opcję samolotową. Wizzair oferuje przelot do Symferopola z przesiadką w Kijowie, który w sprzyjających okolicznościach przyrody powinien kosztować około 1000zł za osobę w dwie strony. W tej sytuacji należy się niestety liczyć z nocowaniem w Kijowie (lub Borispilu, gdzie znajduje się lotnisko) oraz dojazdem do Katowic, skąd startuje samolot.

Kiedy już dotrzemy szczęśliwie na Krym, nie warto zaszywać się w symferopolskim hotelu celem podglądania przez cały urlop rzeczywistości przez pokojową szybę. Można i należy się przemieszczać, a to oczywiście kosztuje. Transport po półwyspie jest względnie tani i naszego budżetu nie powinien zrujnować. Sam Krym zresztą nie jest obszarem przesadnie dużym, więc i pokonywane przez nas odległości nie będą wielkie. Pociąg z Symferopola do Bakczysaraju (32km) kosztuje 6hr, z Bakczysaraju do Sewastopola również. Większość miast nie ma jednak połączenia kolejowego, turysta zmuszony jest korzystać z autobusów i marszrutek, które nie są dużo droższe od pociągów. Bilety w większości przypadków kupuje się u kierowcy, zdarza się jednak, że trzeba się w tym celu udać do dworcowej kasy. Pozostaje jeszcze kwestia transportu w miastach. Przeciętnie bilet komunikacji miejskiej kosztuje 1-3hr. Odradzam korzystanie z taksówek, które są dość drogie a ich kierowcy natrętni do granic możliwości. Niekiedy jednak nie mamy po prostu innej możliwości. I tak za taksówkę z dworca kolejowego w Symferopolu na lotnisko zapłaciliśmy 70hr (niedziela). Podobna przyjemność na odcinku Sudak – Nowa Świat (9km) kosztowała nas 50hr (tu wypada nadmienić, że ostatni autobus na tej trasie odjeżdża około 18-19). Zdarzyło nam się również, że zaproponowano nam płatne podwiezienie „na stopa”, cena 50hr za 15km.

Zakwaterowanie

Kiedy już dotrzemy w upragnione miejsce, naszą pierwszą misją jest znalezienie taniego i miłego noclegu. Zakwaterowanie na Krymie jest tańsze niż w Polsce (tak mi się przynajmniej wydaje, nie byłem nad polskim morzem od dobrych dziesięciu lat). Należy wziąć poprawkę na fakt, że nasza podróż miała miejsce poza sezonem turystycznym, więc podane ceny mogą być nieco zaniżone. Najtańsza kwatera, jaką znaleźliśmy, to nie najnowszy ale czysty i zadbany domek z zacienionym tarasem w Foros. Kosztował nas 100hr za dwie osoby na noc. Miał oczywiście toaletę, prysznic i telewizor, co jest zresztą standardem na krymskich kwaterach. O kwaterze najgorszej już pisałem w tekście o Bakczysaraju, nie będę więc tych przykrych wspomnień po raz kolejny przywoływał. Najprzyjemniej spędzało nam się czas na tarasie kwatery w Nowym Świecie z widokiem na morze i pobliskie góry (150hr). Zajęliśmy tam cale piętro z dwoma pokojami, łazienką i kuchnią. Bardzo sympatycznie, choć jednocześnie najdrożej na wybrzeżu, pomieszkiwaliśmy w Koktebel, gdzie pokój z gankiem i łazienką w nowiutkim, miłym pensjonacie kosztował nas 200hr. Trudno jest znaleźć tani nocleg w stolicy Krymu, czy Symferopolu, ale też w samym mieście nie ma wiele do zobaczenia, więc można je potraktować czysto tranzytowo. I ostatnia rada: targujcie się, nic nie tracicie a możecie wiele zyskać.

Jedzenie

Poprzemieszczaliśmy się, pospaliśmy, czas wrzucić coś na ruszt. I tutaj wkraczamy w obszar, który sytuuje Krym znacznie bliżej cen polskich niż dwa pozostałe. Jak wspomniałem, nie bywam w bałtyckich kurortach, ale ceny w knajpach na Krymie momentami przypominały poznańskie. Odniosłem wrażenie, że Bakczysaraj i w ogóle miejscowości leżące w głąb lądu są pod tym względem nieco bardziej znośne niż nadmorskie kurorty. Dodatkowo należy pamiętać, że w niektóre restauracje liczą sobie za obsługę dodatkowe 5-10%. Można oczywiście zjeść tanio, np. czeboriaka za 5hr lub też próbować przyrządzać sobie jedzenie samemu. Najtaniej oczywiście z lokalnych produktów dostępnych na bazarach.

Inne

To oczywiście nie wszystkie czekające nas wydatki. Czasem trzeba zapłacić za wstęp na jakiś zabytkowy teren (twierdza w Sudaku 30hr, Pałac Chanów w Bakczysaraju – 40hr). Zdarzają się również inne nieprzewidziane wydatki. Te które my musieliśmy ponieść to na przykład: tabletki na gardło – 14hr, pianka do golenia – 17hr, pięć maszynek jednorazowych do golenia – 10hr czy okulary przeciwsłoneczne – od 30 d0 150hr.

Podobno Kiejstut, na wieść o niebywałej urodzie kapłanki, przybył do kaplicy Praurime i zaproponował Birucie małżeństwo. Ta jednak odmówiła, twierdząc że złożyła bogom przysięgę, w ramach której do końca swych dni miała pozostać dziewicą. Jak nietrudno się domyślić, zamiar ten zupełnie się Birucie nie powiódł. Kiejstut miał bowiem w tym temacie zupełnie odmienną opinię, co zakończyło się porwaniem kapłanki i uroczystymi zaślubinami w Trokach. Prawda, że romantycznie?

Biruta, najwidoczniej pogodzona ze swoim losem zabrała się ochoczo za rodzenie dzieci. Miała ich z księciem kilkoro, w tym Witolda, zwanego przez rodaków Wielkim. Niestety ich późniejsze losy nie potoczyły się zbyt pomyślnie. Kiejstut popadł w konflikt ze swym bratankiem Jagiełłą, który, wespół z Krzyżakami , uwięził księcia na zamku w Krewie. Tydzień później Kiejstut zmarł lub, co bardziej prawdopodobne, został zamordowany. Nie jest jasne, co stało się z samą Birutą. Według niektórych źródeł została przewieziona do Brześcia i tam utopiona. Jedna z legend głosi, że kapłanka powróciła do swojej dawnej świątyni, gdzie służyła pogańskiej bogini do końca swoich dni.

Nie ma pewności co do tego, na ile prawdziwe są legendy związane z postacią Biruty. Faktem jest natomiast, że kapłanka zdobyła sporą popularność wśród kolejnych pokoleń Litwinów. Lud ten najdłużej w Europie opierał się chrystianizacji i uparcie wracał do swoich dawnych wierzeń. Biruta stała się dla Litwinów kimś na kształt pogańskiej świętej. Na wzgórzu jej imienia w Palandze wzniesiono po jej śmierci pogańską świątynię i obserwatorium. Aby wykorzenić w ludzkiej świadomości postać Biruty krzewiciele nowej wiary w 1506 roku w tym samym miejscu postawili kaplicę świętego Jerzego. Budowla ta stoi na wzgórzu Biruty do dziś.

Bałakława położona jest nad wrzynającą się w głąb półwyspu Krymskiego zatoką. Port z każdej strony otoczony jest górami, co sprawia że całość prezentuje się bardzo malowniczo.

Z tym miejscem wiążą się między innymi losy Taurów, czyli rdzennych mieszkańców Półwyspu Krymskiego. Sama osada natomiast została założona przez starożytnych Greków i początkowo nosiła nazwę Symbolon. Pod koniec XIV wieku miasto zostało opanowane przez Genueńczyków, którym służyło jako port przeładunkowy w transporcie niewolników. Pozostałością po tych czasach są ruiny twierdzy, które górują nad współczesnym portem w Bałakławie. Trzy wieki później miasto, jak i cały Krym znalazły się w rękach Rosjan. W czasach Związku Radzieckiego w skałach otaczających zatokę wykuto schron dla łodzi podwodnych. Miał on być odporny nawet na atak nuklearny a całe miasto stało się jednym z najlepiej strzeżonych miejsc w ZSRR.

Na szczęście dzisiejsza Bałakława jest dostępna dla ruchu turystycznego. Aby się do niej dostać, należy z dworca autobusowego w Sewastopolu dojechać na 5 kilometr (w ten niecodzienny sposób nazwano jeden z peryferyjnych dworców autobusowych), korzystając, na przykład, z marszrutki o numerze 17. Następnie przesiadamy się do busiku numer 3, który zawozi nas do samej Bałakławy.

Oprócz ruin twierdzy, najciekawszą częścią miasta jest port z kilkunastoma knajpkami i przystanią łódek. W sezonie można stąd łatwo i tanio dostać się na Fiolent, gdzie znajduje się przepiękna dzika plaża. W samej Bałakławie plaża niestety specjalnego szału nie robi. Jest mała i brudna a do tego położona po drugiej stronie zatoki niż główna część miasta. Z naszych obserwacji wynika, że knajpki w porcie do najtańszych nie należą, a jedzenie w nich również pozostawia nieco do życzenia. Choć to zapewne kwestia gustu i szczęścia lub jego braku.

Mi osobiście Bałakława kojarzy się głównie z widokiem na port z położonego wysoko na wzgórzu hotelu Listrigon. Z tego miejsca doskonale widać również ruiny genueńskich umocnień, które to widoki doskonale korespondują z krymskim winem i lokalnymi przekąskami.