Stowarzyszenie na rzecz polsko-ukraińskiego dialogu kultur Nowa Generacja
Об’єднання для польсько-українського діалогу культур Нова Генерація

Przy Konsulacie Honorowym Ukrainy we Wrocławiu powstało stowarzyszenie „Nowa Generacja”.
Na czele inicjatywy młodzieży polskiej i ukraińskiej stanęła kierownik filologii ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. dr hab. Agnieszka Matusiak.

Działalność stowarzyszenia będzie miała na celu przede wszystkim wspieranie i pogłębianie dialogu między kulturą polską a ukraińską oraz integrację młodzieży obu państw.

„Jesteśmy przekonani, że współczesna kultura ukraińska warta jest tego, aby ją prezentować i reklamować, burząc przy tym stereotypy, które pokutują zarówno wśród Polaków, jak i Ukraińców.” – mówi prezes stowarzyszenia „Nowa Generacja”, Agnieszka Matusiak.

Ideę promocji kultury ukraińskiej w Polsce poparł Konsul Honorowy Ukrainy we Wrocławiu – Grzegorz Dzik. Również rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, Marek Bojarski, pogratulował powstania „Nowej Generacji”. O swoim poparciu dla inicjatywy pogłębiania dialogu polsko-ukraińskiego zapewnił także Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w Polsce, Olexandr Motsyk, w swoim liście gratulacyjnym z okazji powstania stowarzyszenia „Nowa Generacja”.

„Naszym wspólnym zadaniem jest dziś budowanie otwartego dialogu dwóch narodów, maksymalne skrócenie dróg prowadzących do wzajemnego poznania i zrozumienia.” – pisze w swoim liście Ambasador Ukrainy.

W kręgu zainteresowań „Nowej Generacji” znajdują się wszystkie odcienie działalności artystycznej, edukacyjnej, naukowej, społecznej, badawczej i wydawniczej, a także promocja Ukrainy w Polsce i Polski na Ukrainie. Działalność stowarzyszenia opiera się na zasadzie tolerancji, dialogu i pojednania między narodami.

Pierwsze projekty „Nowej Generacji” będą realizowane pod hasłem „Co wiesz o kulturze swojego partnera w Euro 2012?”. Planowane wydarzenia to m.in. cykliczne wieczory literackie, warsztaty translatorskie, wymiana naukowa, konkursy, przeglądy filmów.

„Nowa Generacja” jednoczy dziś studentów, wykładowców, artystów, dziennikarzy i działaczy społecznych – wszystkich, którym nie jest obojętna kultura polska i ukraińska, tych, którzy mają ciekawe pomysły i są gotowi wcielać je w życie.

Do „Nowej Generacji” może dołączyć każdy, kto zgadza się z ideą stowarzyszenia, bez względu na obywatelstwo czy kraj zamieszkania. Zainteresowane osoby powinny przedstawić pozytywne opinie
od dwóch członków stowarzyszenia.

Więcej informacji możecie znaleźć na stronie internetowej “Nowej Generacji”, Facebook’u oraz Blip’ie.

Related posts:

1. Podróż przyjaźni polsko-rumuńskiej Uprzejmość Rumunów w sposób skrajny kontrastuje z brakiem czy też...
2. Wołyń. Pojednanie? Do napisania tego tekstu była książka „Wołyń 1943-2008. Pojednanie”. Jest...

Początki WKL giną w pomroce dziejów. Nie należy do łatwych odtworzenie procesu kształtowania się państwa… no właśnie litewskiego, ruskiego, białoruskiego? Pewne jest natomiast, że łączą się one z Nowogródkiem. Miasto leży na terenie współczesnej Białorusi i założone zostało przez jednego z kniaziów ruskich. Miało to miejsce podczas wyprawy na tereny słowiańskiego plemienia Krywiczów. Nie jest jasne w jaki sposób Nowogródek przeszedł w ręce kniaziów litewskich. Różne źródła wskazują na Ryngolda lub jednego z jego synów Erdziwiłła lub Mendoga jako zdobywcę miasta. Wcześniejszą siedzibę litewskich książąt był natomiast Kiernów, leżący w granicach współczesnej Litwy, 40 km od Wilna.

Oficjalna wersja historii mówi o Mendogu jako litewskim zdobywcy i kolonizatorze ziem ruskich, które tym samym stały się częścią (czy też właściwie trzonem) Wielkiego Księstwa. Istnieje jednak jeszcze, nie akceptowana powszechnie, wersja Mikoły Jermalovica. Ten białoruski historyk, wskazuje odwrotną stronę ekspansji. Mendog miał zostać wypędzony z ziem litewskich i znaleźć schronienie w Nowogródku. Następnie Księstwo Nowogródka prowadzone przez Mendoga miało podbić jego rodzinne ziemie litewskie. Według Jermalovica godło WLK, Pogoń, pochodzi od herbu Nowogródka.

Niezależnie od kierunku podboju faktem jest, że opisywane wydarzenia rozgrywały się na pograniczu ziem plemion bałtyckich i słowiańskich. Ziemie słowiańskie (ruskie, czyli współcześnie białoruskie) stanowiły lwią część terenów Wielkiego Księstwa. W XIV wieku ziemie etnicznie ruskie stanowiły 90% powierzchni WKL, natomiast ludność je zamieszkująca w około 75% była pochodzenia ruskiego. Dobrze ilustruje to mapka pokazująca terytorium współczesnej Białorusi i Wielkiego Księstwa w 1619r (po Unii Lubelskiej i przejściu późniejszej Ukrainy do Korony Polskiej).

O sile i wpływach kultury ruskiej w WKL najlepiej świadczy fakt, że językiem urzędowym księstwa w pierwszych wiekach jego istnienia był język starobiałoruski.  W tym języku spisano najważniejsze akty prawne, w tym Statuty Litewskie. Dopiero później język starobiałoruski (zwany też staroruskim) ustąpił miejsca polskiemu, pozostając wciąż najważniejszym wśród mas chłopskich.

Współczesna Białoruś z powodów politycznych odcina się od wspólnej historii Wielkiego Księstwa. Dzieje białoruskie są raczej przedstawiane jako następujące po sobie okupacje litewska i polska, którym kres położyło dopiero wyzwolenie przez Rosjan. Niewykluczone jednak, że kiedyś Białorusini upomną się o należne im miejsce w historii jednego z największych organizmów państwowych średniowiecznej Europy. Wszak jednym z pomysłów na nazwę białoruskiego państwa w latach 50-tych XX wieku była… Wielka Litwa.

Related posts:

1. Wszystko czego nie wiesz o Bitwie pod Grunwaldem a powinieneś Oto kilka faktów dotyczących Bitwy pod Grunwaldem, o których nie...
2. Krótka historia pewnej litewskiej rodziny W XIX wieku rodzina Landsbergisów należała do kręgu polskiej cywilizacji,...
3. Jak powstała Ruś Skandynawska W ocenie wielu badaczy skandynawscy przybysze byli założycielami organizmu państwowego...

Syn Kazimierza, Gabriel Landsbergis również wychował się w rodzinie mówiącej po polsku. Jednak, w przeciwieństwie do ojca, w szkole średniej uczył się litewskiego. Studiował w Moskwie i stamtąd wrócił na Litwę jako działacz litewskiego ruchu narodowego. To właśnie w tym czasie narodziła się nowoczesna litewska świadomość narodowa. Gabriel poślubił Polkę, z którą rozmawiał w jej ojczystym języku. Nigdy nie posługiwał się biegle litewskim.

Piątka jego dzieci natomiast znakomicie władała tym językiem. Najmłodszy syn Gabriela, Vytautas Landsbergis-Żemkalnis został architektem. Zajmował się między innymi zamkiem Giedymina w międzywojennym, należącym wtedy do Polski, Wilnie. Kiedy w 1939 Związek Radziecki przekazał miasto Litwie, Vytautas był pierwszym litewskim żołnierzem, który wkroczył do zamku. Później, jako architekt, pracował nad budową litewskiego Wilna. Drugi człon jego nazwiska „Żemkalnis” to zlituanizowana forma słowa „Landsbergis”.

Jego syn Vytautas Landsbergis był doktorem muzykologii. Specjalizował się w twórczości Mikalojusa Čiurlionisa. Uznawany obecnie za artystę narodowego Čiurlionis, jako dziecko w ogóle nie mówił po litewsku a za Litwina uznał się dopiero po rewolucji w 1905 r. Podobnie jak dla Landsbergisa, narodowość była dla niego politycznym wyborem a nie etniczną koniecznością. W 1988 Vytautas został przywódcą litewskiego ruchu narodowego. Był zwolennikiem odrodzenia Litwy bez związków z Polską. W roku 1990 przewodził sesji parlamentarnej, podczas której proklamowano niepodległość Litwy.

Na podstawie: „Rekonstrukcja narodów. Polska, Ukraina, Litwa, Białoruś 1569-1999.” – Timothy Snyder

Related posts:

1. Prawdziwa, mocna historia. Tyle że długa. Schlattner w "Czerwonych Rękawiczkach" stworzył historię wielowątkowa, opartą na prawdzie...
2. Wielkie Księstwo Białoruskie Wielkie Księstwo Litewskie ma sporo wspólnego z Białorusią, białoruską kulturą...
3. Krótka i smutna refleksja po lekturze „Emipre V” Pielewina Pielewin, przynajmniej w teorii, ma wszystko, żeby w mojej głowie...

Dlaczego żydzi sefardyjscy osiedli właśnie w Sarajewie? Kiedy to się stało? Jaki mieli wpływ na samych Bośniaków i czy w ogóle go mieli? Co przejęli z kultury bałkańskiej? Jak rozwijała się ich diaspora? Jak wielu jest ich teraz?

Za udaniem się między innymi do Sarajewa, a – mówiąc ogólniej – na tereny imperium osmańskiego, przemawiało niewątpliwie to, że Bałkany były pod władaniem islamskiego sułtana Bajazyta II, który, przyjmując żydów na tereny imperium, miał zapytać: “Czy można nazwać roztropnym króla, który zubaża swój kraj, a moje imperium wzbogaca?” W sułtanacie respektowane było prawo zimma chroniące ludy Księgi, a więc również żydów przed przymusem konwersji na islam. Uchodźcy z katolickiej Hiszpanii schronili się pod skrzydłami przedstawicieli tej samej kultury, która z al–Andalus uczyniła najjaśniejsze miejsce w średniowiecznej Europie. Ponadto, jak można się spodziewać, wieloetniczny profil miasta pełnego Bałkańczyków wszelkich nacji, zarządzanego przez Turków, nie był bez znaczenia. Prawo zimma pozwalało żydom liczyć na autonomię administracyjną, religijną, prawną i edukacyjną. Oczywiście nie oznaczało to pełnej swobody — żydzi nadal byli zobowiązani do płacenia podatków, nie mogli nawracać na swoją wiarę i podlegali administracji osmańskiej. Mieli jednak własną władzę sądowniczą i możliwość karania przewinień, a także zarządzania gminami według własnych tradycji wyniesionych z Sefaradu. Nie musieli asymilować się kulturalnie, mogli bez przeszkód posługiwać się ladino.

Sefardyjska gmina żydowska w Sarajewie powstała w roku 1566. Szybko okazało się, że Aszkenazyjczycy nie są zadowoleni z przybycia braci, którzy izolowali się od nich językiem, kulturą i – co najgorsze – dumą, z jaką manifestowali swoje pochodzenie z Sefaradu, gdzie byli jedną z najbardziej szanowanych grup społecznych. Butność przybyszów wywołała niepokoje, które zostały szybko stłumione, a Sefardyjczycy wkrótce wchłonęli mniej liczne grupy żydów aszkenazyjskich i romaniockich. Zupełnie odwrotnie miała się sytuacja na terenach Bułgarii — tam Sefardyjczykom nie udało się utrzymać odrębności i zasymilowali się z Aszkenazyjczykami i Romaniotami.

Gminy sefardyjczyjskie można było znaleźć również w Belgradzie, Razguzie (dzisiejszym Dubrovniku), Spoleto (Splicie) i Skopje. Wszyscy zachowali ladino jako uniwersalny język komunikacji. Dzięki temu mogli się komunikować z żydami w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, używającymi tego samego języka zbudowanego z hebrajskiej syntaktyki i hiszpańskiego słownictwa. Ladino i jego dialekty znali niemal wszyscy żydowscy mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego. Nie bez kozery język ten stał się lingua franca handlujących na szlakach śródziemnomorza.

Żydzi rzadko wchodzili w kontakty z mieszkańcami Sarajewa. Nie znali bowiem ani tureckiego, ani arabskiego, ani języków słowiańskich. Zamknięci w granicach swojej gminy i swojego języka tracili z pewnością wiele, ale mogli przez to zachować język judeo–hiszpański (który dla współczesnych badaczy jest żywą tkanką z ciała średniowiecznego kastylijskiego), nie obawiali się asymilacji kulturowej. Cztery wieki trwało zanim pojawił się żydowski twórca, którego poznali również Bośniacy. Mowa o Isaku Samokovliji — autorze przejmujących opowiadań o życiu sarajewskiej gminy. Poprzednie ślady literackiej działalności żydów są tekstami teologicznymi, a i te powstawać zaczęły dopiero w XVIII wieku, po otwarciu pierwszej rabinackiej szkoły wyższej. Procesy asymilacji żydów z Bośniakami zapoczątkowały przemiany w świadomości europejskiej wieku XIX. Uruchomienie szkół ogólnokształcących pozwoliło żydom na uczenie się serbsko- chorwackiego i zabieranie głosu nie tylko w sprawach gminy, ale i miasta. XIX wiek uczynił więc z Sefardyjczyków pełnoprawnych obywateli miasta i – w połączeniu z ich wyjątkowością kulturową – zapewnił im szczególny status na początku wieku XX.

W czasie I wojny światowej to Sefardyjczycy byli tymi, którzy rozporządzali darami od społeczności międzynarodowej przysyłanymi do Bośni. Powszechnie szanowani stanowili tę grupę etniczną, której była obca nienawiść wobec kogokolwiek. Nie istniało więc niebezpieczeństwo, że zagarną transporty żywności dla siebie. Kilka lat spokoju między wojennymi zawieruchami pozwoliło społeczności żydowskiej pogłębić procesy asymilacji z miejscowymi. Czas II wojny nie był dla nich, jak zresztą dla wszystkich żydów, łaskawy. Zginęli w nazistowskich obozach zagłady, wcześniej łudząc się nadzieją, że Hiszpania Franco upomni się o wygnane pięć wieków wcześniej najbardziej kochające ją dzieci.

Niezwykłym świadectwem szacunku, jakim darzono żydów w Sarajewie i przyjaźni, w jakiej żyła ta nacja z wyznawcami islamu, jest historia ocalenia Hagady sarajewskiej, którą uratował przed nazistami pracownik Biblioteki Narodowej będący muzułmaninem. Muzułmanie już w al–Andalus żyli w pokoju zarówno z wyznawcami religii mojżeszowej, jak i z chrześcijanami. To bliskie współczesności wydarzenie udowadnia tylko, że zarówno na terenach hiszpańskich, jak i na Bałkanach możliwe było współistnienie różnych religii i narodowości, dopóki nie pojawiała się chęć ujednolicenia państwa, wyplenienia różnic, zaznaczenia granic odrębności.

Przed wybuchem II wojny światowej w Bośni mieszkało 14 tysięcy Sefardyjczyków. Obecne szacunki mówią o 700 osobach podających się za Sefardyjczyków. Około 70 z nich wyznaje judaizm.

Losy gminy żydowskiej po 1945 roku to losy umierającej wspólnoty. Dzieła zniszczenia dokonała wojna bałkańska w latach dziewięćdziesiątych. Żydom pozwolono wtedy na opuszczenie Bośni w ochranianych konwojach. Wyjechało 1500 osób, z których podobno tylko 150 faktycznie było żydami. Reszta uchodźców odnalazła żydowskich przodków bądź stała się Żydami tylko po to, by wyjechać z objętego blokadą Sarajewa. Sefardyjczycy podkreślają, że nie wyganiał ich z Sarajewa antysemityzm; oni uciekli z kraju, który przestał być ich krajem po tym, jak do głosu doszli nacjonaliści. Po 500 latach spełnił się raz jeszcze dramat hiszpański z XV wieku. W 1492 roku kardynał Cisneros wydał nakaz spalenia ksiąg. Manuskrypty płonęły w Grenadzie pod Bramą Birrambla. Chwilę później wygnano żydów z granic Hiszpanii. W 1992 roku Serbowie podpalili gmach Biblioteki Narodowej, niszcząc tym samym ponad tysiącletnie dziedzictwo kultur chrześcijańskiej, islamskiej i żydowskiej, które — przenikając się — wspaniale się uzupełniały. Spłonęły dzieła unikatowe w skali światowej. Pozwolenie żydom w czasie tej wojny na ucieczkę było tylko nieco bardziej humanitarnym wygnaniem. Żydzi wyjechali z Sarajewa wygnani przez nietolerancję i nacjonalizm. Nie było dla nich miejsca na Bałkanach, na których każdy skrawek ziemi wydzierali sobie narodowcy nastawieni wrogo przeciw innym narodowcom. Uciekli więc, zmuszeni po raz kolejny opuścić miejsce, w którym, wydawało się, byli zadomowieni.

Gdzie jest miejsce sefardyjskich żydów z Sarajewa dziś? Gdzie widzą siebie oni? Może na powrót w Hiszpanii? Moszem Albahari mówi: „Nie jestem Izraelczykiem. Nie jestem Amerykaninem. Jugosławii też już nie ma. Bośnia istnieje tylko jako ułuda. Jestem sefardyjskim Żydem, który nie zna hiszpańskiego. I to ja miałbym wracać do Hiszpanii? […] Gdyby człowiek był zwierzęciem, które żyje w przeszłości, wtedy miałby oczy z tyłu głowy, żeby mógł patrzeć za siebie. Ja nie patrzę do tyłu, zawsze przed siebie: And my history goes cemetery.”

Related posts:

1. Gość Na Wschód: Janyugo – Granice Było nas trzech, w każdym z nas inna krew, ale...
2. Gość Na Wschód: Ewa Serwicka – Złoto, monumentalizm i Dniepr Kijów pełen jest przebogato zdobionych, uroczych cerkwi krytych złotymi kopułami....
3. Blog Umiarkowanego Postępu Na Wschód (w Granicach Prawa) Zapraszam na krótką podróż przez Haškową twórczość i jednocześnie jak...

Romanian Language Lessons Podcast – kilkanaście mp3 wprowadzających w podstawy rumuńskiego. Jak większość poniższych linków, wymaga znajomości angielskiego.

BBC Romanian – kilkanaście rumuńskich fraz wraz z zapisem audio do odtworzenia lub ściągnięcia ze strony BBC. Polecam zgrać na odtwarzacz i puszczać sobie w podróży.

Hear Romanian Survival Phrases – podstawowe rumuńskie słowa i zdania do odsłuchania ze strony.

Useful Romanian phrases – Jak sama nazwa wskazuje, przydatne rumuńskie zwroty. Przydatne tym bardziej, że możliwe do odsłuchania i zapisania jako mp3.

Rumunia – język, przydatne zwroty – sporo przydatnych w podróży polskich zwrotów przetłumaczonych na rumuński.

Romanian Lessons – lekcje rumuńskiego po angielsku.

Internet Polyglot – kilkanaście lekcji w formie quizów i gier.

Learn Romanian – sporo wiedzy podzielonej na lekcje, niestety bez możliwości odsłuchania rumuńskiej wymowy.

Romanian Internet Radio – dla zapaleńców i wytrwałych, rumuńskie radia online.

Natomiast wszystkich, którzy uważają, że najlepszą metodą nauki jest kontakt z żywym człowiekiem, zapraszam na Italki. Jest to swoiste skrzyżowanie portalu społecznościowego i platformy do nauki języków.

A kiedy już, dzięki powyższej liście, zintegrujecie się w Rumunii z jej mieszkańcami wystarczająco dobrze, żeby zasiąść do piwka, pamiętajcie, że “norog!” znaczy “na zdrowie!”.

Related posts:

1. 3 powody dla których pokochasz rumuński rock Jednym z efektów podróży do Rumunii jest fascynacja trzema rumuńskimi...
2. 20 rumuńskich cech narodowych Zapraszam zatem do lektury listy 20 cech narodowych Rumunów w...
3. Rumuni i Romowie – analiza porównawcza na polskie potrzeby W Polsce cały czas panuje przekonanie, że Rumuni i Romowie...

Głównym założeniem prezentacji było przedstawienie Rumunii w sposób, w jaki opisuję ją na blogu. Chciałem zaprezentować “nawschodni” sposób podróżowania i postrzegania świata. Nie mogło więc zabraknąć rumuńskiej muzyki, rozważania na temat świadomości narodowej Rumunów, dziwnego, ale na swój sposób pociągającego Bukaresztu. Stali czytelnicy Na Wschód z pewnością znają i akceptują taki sposób podróżowania, który zgodnie z hasłem bloga nie polega jedynie na przemieszczaniu się z miejsca na miejsce.

Z ludzmi, którzy bez kłopotu przyswajają taką ideę, spotkałem się również w Mikołowie. Jestem im wdzięczny za miłe słowa i wsparcie podczas trudnego debiutu na polu wystąpień publicznych. Nie wszyscy jednak mój sposób prezentowania Rumunii zaakceptowali, poddając moją wizję mniej lub bardziej konstruktywnej krytyce. (Pomijam tu kwestię poziomu tejże krytyki, nie pojechałem tam bowiem szerzyć wiedzę z zakresu kultury osobistej.)

Wśród osób niezadowolonych najczęściej pojawiającym się zarzutem (niemalże jedynym) była mała ilość zdjęć w prezentacji. Myślę, że wystąpił tu poważny rozdźwięk między oczekiwaniami publiczności a moją osobistą wizją prezentacji. Być może faktycznie były momenty, kiedy mogłem pokazać więcej. Nie ukrywam jednak, że moim celem nie było wystawianie Rumunii zdjęciowej laurki. Istotą wystąpienia było zaszczepienie idei świadomego i wielopoziomowego podróżowania. Odkrywania Rumunii na wielu płaszczyznach i na wiele różnych sposobów. Z przykrością stwierdzam, że taka koncepcja nie spotkała się z większym zrozumieniem. To doprowadza mnie do innej smutnej konstatacji. Wydaje się bowiem, że target dla takiego rodzaju myślenia jest mocno ograniczony, co sprawia, że Na Wschód może już na zawsze pozostać blogiem jedynie niszowym.

Wypady blogera do realnego świata kryją w sobie jeszcze jedno poważne niebezpieczeństwo, z którego dopiero teraz zdaję sobie sprawę. Otóż w jednej chwili z gospodarza, który sam decyduje co, kiedy, komu i w jaki sposób zakomunikuje, zamieniamy się w gościa. Tutaj to nie my wyznaczamy zasady, raczej zmuszeni jesteśmy stosować się do tych, które zostały narzucone. Taka przemiana nie należy do najłatwiejszych.

Nie bez znaczenia jest również specyfika pozasieciowego audytorium. Komunikując się poprzez bloga mamy pewność, że nasi odbiorcy pod wieloma względami są podobni do nas. Łączy nas choćby wspólny język nowoczesnych technologii. W przypadku publiczności starszej w niewielkim przecież miasteczku o wspólną płaszczyznę porozumienia jest o wiele trudniej. Nie sposób przecież promować bloga wśród ludzi, którzy sporadycznie lub nigdy nie korzystają z internetu.

Kończąc, wyrażam jedynie nadzieję, że te osoby, które ze spotkania wyszły zadowolone, zajrzą od czasu do czasu na Na Wschód (co jak wiem, już się stało). Przy okazji chciałbym podziękować Piotrkowi Kaszuwarze, który całą sprawę, od pierwszego maila do ostatniego piwa, bardzo sprawnie zorganizował.

Related posts:

1. Oddam Na Wschód w dobre ręce Jeśli ktoś z Was ma ochotę skrobnąć kilka słów w...
2. Rumunia planowana i wyobrażana – Bukareszt Podobno Bukareszt jest miejscem, którego duszy trzeba szukać. A nie...
3. Rumunia planowana i wyobrażana – wybrzeże Morza Czarnego Najwyższy więc czas, aby wykomfortować się na plaży. Będzie to...

W przypadku bloga o nazwie Na Wschód zdefiniowanie, czymże wspomniany Wschód jest, wydaje się sprawą kluczową. Do tej pory oczywiście intuicyjnie czułem, gdzie lokują się moje wschodnioeuropejskie zainteresowania, co nie zmienia faktu, że momentami nie byłem pewien, cóż pod rzeczoną wschodniość można podciągnąć. Grecja to Wschód czy też Zachód? Kaukaz należy do Wschodniej Europy, czy raczej do Azji? Co z bałkańską mozaiką wpływów i kultur? Dlaczego Finlandia zwyczajowo zaliczana jest do Zachodu a Czechy do Wschodu, mimo że geografia na to nie wskazuje?  Takich pytań można postawić więcej.

Mam oczywiście świadomość płynności wszelkich historycznych i społecznych granic, niemniej sam fakt ich istnienia wydaje się bezsporny i wart opisania. Zwłaszcza, że dysponuję doskonałym wsparciem w postaci poniższego schematu, wyszperanego w opasłym tomisku Normana Daviesa pod tytułem, a jakże,” Europa”:

Jak widać kwestia podziału Europy na Wschód i Zachód jest w dużej mierze umowna i zależy od tego jakim kryterium podziału się posłużymy. Jeśli weźmiemy pod uwagę granice dawnego Imperium Rzymskiego, okaże się, że Gruzja i Armenia są bardziej zachodnie niż Dania czy Niemcy. Linia uprzemysłowienia XIX-wiecznego wyrzuci nam Norwegię i południowe Włochy do worka z napisem „Wschód”. Są oczywiście kraje, które nieodmiennie tkwią po wschodniej lub zachodniej stronie granicy, niezależnie od przyjętej metodologii, np. Portugalia czy Hiszpania. Co oczywiście nie musi się zgadzać z naszym intuicyjnym rozumieniem zachodniości, bo czy są one bardziej zachodnie niż Szwecja lub Finlandia?

Porównując mapkę z moją własną wizją Wschodniej Europy, którą staram się przedstawiać na blogu, stwierdzam że najbliższa moim wyobrażeniom granica to żelazna kurtyna. Poza nawias moich zainteresowań wypadają Niemcy oraz Polska, wątpliwości budzą natomiast Grecja i Turcja, które do państw bloku sowieckiego oczywiście nie należały. I tego będę się na Na Wschód trzymał. Oczywiście dopóki nie zmienię zdania.

Related posts:

1. Oddam Na Wschód w dobre ręce Jeśli ktoś z Was ma ochotę skrobnąć kilka słów w...

- Na początku 1410 roku w Kieżmarku odbyły się rozmowy Zygmunta Luksemburskiego i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda. Król Węgier oferował Witoldowi koronę w zamian za zerwanie sojuszu z Polską. Do porozumienia nie doszło, mimo że książę Litwy bardzo pragnął awansować na króla.

- W tym samym roku rektor Uniwersytetu Jagielońskiego, profesor prawa Stanisław ze Skalbmierza ogłosił traktat „O wojnie sprawiedliwej”. Udowadniał w nim nowatorską, jak na owe czasy, tezę, że poganie mają prawo do własnego państwa, którego chrześcijanie nie mogą atakować bez istotnej przyczyny. Nietrudno się domyślić, przeciwko komu to rozumowanie było wymierzone.

- W bitwie brał udział Jan Žižka z Trocnova, późniejszy przywódca Husytów i czeski bohater narodowy. Podobno nawet stracił podczas walki oko, co mogłoby oznaczać, że mocno zaangażował się w bitwę.  Poniższy wyjątek z obrazu Jana Matejki potwierdzałby tą tezę.

- Podobnego zaangażowania nie wykazali według Jana Długosza inni czescy najemnicy, którzy podczas bitwy dwukrotnie opuszczali plac boju, czyli mówiąc współcześnie, dezerterowali.

- Po stronie polsko-litewskiej w bitwie wzięły udział wojska tatarskie, mołdawskie a być może nawet serbskie.

- Mówiąc o wojsku litewskim pamiętać trzeba, że istotną jego składową stanowiły chorągwie ruskie, co tłumaczy zaangażowanie Białorusinów w kwestię przedstawiania nowego punktu widzenia na Bitwę pod Grunwaldem. W ogóle mam wrażenie, że przez nazewnictwo rola Rusinów w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego pozostaje niedoceniona.

- Według historyków litewskich taktykę wojsk książecych dowodzonych przez Witolda specjaliści uważają za wzór średniowiecznej sztuki wojennej. Przypominam, że chodzi o kontrolowany odwrót i tryumfalny powrót na pole walki przez skrzydło litewskie.

- Skuteczność owej taktyki potwierdzałaby wizja Jana Matejki. Na słynnym płótnie „Bitwa pod Grunwaldem” Witold znajduje się w centrum obrazu, co sugeruje, że odegrał w walce bardzo istotną rolę.

Related posts:

1. Krótka historia pewnej litewskiej rodziny W XIX wieku rodzina Landsbergisów należała do kręgu polskiej cywilizacji,...
2. Bracia Węgrzy na Wołyniu Nie można ocenić wydarzeń na Wołyniu w latach 1943-44, jeśli...
3. Wielkie Księstwo Białoruskie Wielkie Księstwo Litewskie ma sporo wspólnego z Białorusią, białoruską kulturą...