Related posts:

1. Jak powstała Ruś Skandynawska W ocenie wielu badaczy skandynawscy przybysze byli założycielami organizmu państwowego...
2. Stowarzyszenie “Nowa Generacja” – polsko-ukraiński dialog międzykulturowy Niedawno we Wrocławiu powstała nowa inicjatywa mająca na celu promocję...
3. Między Wschodem i Zachodem Warto pojęcia Wschodu i Zachodu zdefiniować, a najlepiej wytyczyć między...

Stowarzyszenie na rzecz polsko-ukraińskiego dialogu kultur Nowa Generacja
Об’єднання для польсько-українського діалогу культур Нова Генерація

Przy Konsulacie Honorowym Ukrainy we Wrocławiu powstało stowarzyszenie „Nowa Generacja”.
Na czele inicjatywy młodzieży polskiej i ukraińskiej stanęła kierownik filologii ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. dr hab. Agnieszka Matusiak.

Działalność stowarzyszenia będzie miała na celu przede wszystkim wspieranie i pogłębianie dialogu między kulturą polską a ukraińską oraz integrację młodzieży obu państw.

„Jesteśmy przekonani, że współczesna kultura ukraińska warta jest tego, aby ją prezentować i reklamować, burząc przy tym stereotypy, które pokutują zarówno wśród Polaków, jak i Ukraińców.” – mówi prezes stowarzyszenia „Nowa Generacja”, Agnieszka Matusiak.

Ideę promocji kultury ukraińskiej w Polsce poparł Konsul Honorowy Ukrainy we Wrocławiu – Grzegorz Dzik. Również rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, Marek Bojarski, pogratulował powstania „Nowej Generacji”. O swoim poparciu dla inicjatywy pogłębiania dialogu polsko-ukraińskiego zapewnił także Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w Polsce, Olexandr Motsyk, w swoim liście gratulacyjnym z okazji powstania stowarzyszenia „Nowa Generacja”.

„Naszym wspólnym zadaniem jest dziś budowanie otwartego dialogu dwóch narodów, maksymalne skrócenie dróg prowadzących do wzajemnego poznania i zrozumienia.” – pisze w swoim liście Ambasador Ukrainy.

W kręgu zainteresowań „Nowej Generacji” znajdują się wszystkie odcienie działalności artystycznej, edukacyjnej, naukowej, społecznej, badawczej i wydawniczej, a także promocja Ukrainy w Polsce i Polski na Ukrainie. Działalność stowarzyszenia opiera się na zasadzie tolerancji, dialogu i pojednania między narodami.

Pierwsze projekty „Nowej Generacji” będą realizowane pod hasłem „Co wiesz o kulturze swojego partnera w Euro 2012?”. Planowane wydarzenia to m.in. cykliczne wieczory literackie, warsztaty translatorskie, wymiana naukowa, konkursy, przeglądy filmów.

„Nowa Generacja” jednoczy dziś studentów, wykładowców, artystów, dziennikarzy i działaczy społecznych – wszystkich, którym nie jest obojętna kultura polska i ukraińska, tych, którzy mają ciekawe pomysły i są gotowi wcielać je w życie.

Do „Nowej Generacji” może dołączyć każdy, kto zgadza się z ideą stowarzyszenia, bez względu na obywatelstwo czy kraj zamieszkania. Zainteresowane osoby powinny przedstawić pozytywne opinie
od dwóch członków stowarzyszenia.

Więcej informacji możecie znaleźć na stronie internetowej “Nowej Generacji”, Facebook’u oraz Blip’ie.

Related posts:

1. Spotkanie z Oksaną Zabużko Pozytywna część recenzji dotyczyć miała oczywiście książki Oksany Zabużko. Z...

Polska – Ukraina

Naszym pierwszym celem jest Lwów, gdzie chcemy spędzić kilka dni. Docieramy pociągiem do Przemyśla, stamtąd busem do Medyki. Na razie standard, choć świat pogranicza już się otwiera: szyldy w dwu językach, auta na ukraińskich rejestracjach, wszechobecne targowiska – największe przy samej granicy. Na powierzchni chaos, ale zdaję sobie sprawę, że to wszystko wymaga nieprzeciętnej organizacji. Poza tym mam poczucie, że znów widzę, jak się w Polsce rodzi kapitalizm. Myślałem, że dziś (dziś w 2003) takie sceny to tylko pod Pałacem w Warszawie.

Wysiadamy, plecaki na grzbiet i ruszamy na przejście dla pieszych. Po polskiej stronie idzie dość gładko. Nie ma tłumów. Ludzie wokół to, jak należy się spodziewać, mrówki i inni handlarze. Wyróżniamy się. Zauważa nas młody żołnierz i ze szczerą dezaprobatą pyta: „Panowie, gdzie wy się pchacie?” Wygląda, że nie najlepszą ma opinię o Ukrainie i/lub jej mieszkańcach. Za chwilę zbieramy więcej danych.

Pas ziemi niczyjej przed drugim posterunkiem. My sobie spacerujemy, ale w drugą stronę suną pielgrzymki. Choć nie, to nie najlepsze słowo. To jest biznes, a nie (szeroko rozumiana) rozrywka. Ukraińcy podzieleni są na kilkudziesięcioosobowe grupy. Stoją w karnych szeregach, czekają na swoją kolej. Pilnują ich żołnierze pod bronią. Nie są uprzejmi. Powarkują, wydają polecenia, upewniają się, że każdy stoi na swoim miejscu, że się nie wychyla. Patrzymy na to przez siatkę oddzielającą ścieżki w obie strony. Przy zachowaniu wszystkich proporcji, skojarzenia są niepokojące.

Gruba kobieta, wykorzystując osłonę jakieś szopy, podwija wysoko spódnicę i klei sobie do potężnych ud kartony papierosów.

Ukraiński posterunek zabiera nam trochę więcej czasu, ale nie ma większych problemów. Płacimy tylko wjazdowe. Później się dowiemy, że oficjalnie już je zlikwidowali. Pięknym za nadobne, pięknym za nadobne.

Ukraina – Rumunia

Pobudka, jest 3.30 rano. Nocny pociąg z Lwowa dotarł do Czerniowiec. Nasz „krowiok” opustoszał, nie wiadomo kiedy. Bagaże na miejscu, choć mieliśmy swoje – stereotypowe? – obawy. Ja wprawdzie zasnąłem z plecakiem pod głową, ale kolegom, po osuszeniu percówki, było już wszystko jedno. Gramolimy się na zewnątrz, jest rześki przedświt. Spotykamy inną trójkę Polaków, też chcą się dostać do Suczawy. Oni ruszają na stację autobusową, my postanawiamy ponownie skorzystać z metody skokowej. Idziemy szukać taksówki. Jest, pytam o cenę. „10$ od osoby”. „Nie, 10 za wszystkich”. Zgadza się szybko, więc wiem, że mogłem negocjować ostrzej. Faktycznie, przejeżdżamy obok stacji benzynowej i widzę ceny paliwa. Do granicy wprawdzie kilkadziesiąt kilometrów i taksiarza czeka pewnie pusty kurs powrotny, ale to i tak jest przeciętny kilkudniowy zarobek.

120/godzinę, gnamy kilkadziesiąt kilometrów w stronę granicy. Komfort jazdy z plecakami na kolanach jest umiarkowany, ale „nasza” Łada, choć produkt nie pierwszej świeżości, daje radę. Poza tym jest pięknie. Świta, z pól, wśród których jedziemy, unosi się mgła, na drodze, prócz nas, nikogo. Nikt nic nie mówi, jest totalnie odprężająco.

Po jakimś czasie wyprzedza nas szybsza Łada. Zauważam, że pasażerowie to rodacy z pociagu. „Poszli!” – mówię kumplom. Kierowca nie ma problemu, żeby zrozumieć. Chyba uznaje, że mam pretensje o zbyt wolne tempo, bo dociska pedał. Od tej chwili jazda jest nieustającymi negocjacjami między silnikiem, podwoziem i karoserią jego samochodu. Są one na tyle skuteczne że, ku mojej uldze, auta nie rozrywa.

Docieramy do granicy i idziemy na posterunek. Hola, hola! Stop i nazad. Okazuje się, że to przejście tylko dla zmotoryzowanych. Stoimy w szczerym polu, dwa dni drogi wołami do najbliższego znanego nam miasta, i dostajemy komunikat, że do Rumunii nas tędy nie wpuszczą. Nigdy jednak nie jest tak dziwnie, żeby nie mogło być dziwniej. Na pobliskim parkingu, mimo wczesnej pory, stoi kilka czy kilkanaście samochodów. Ich kierowcy, tak się składa, akurat mają wolne i z przyjemnością, jeśli tylko okażemy wdzięczność, przewiozą nas do Suczawy.

Jeden z moich kolegów słusznie później zauważy, że państwo, które nie jest w stanie stworzyć swoim obywatelom odpowiednich warunków do życia, czyni wiele, by nie robić im chociaż przeszkód, kiedy sami sobie zarobek organizują, nieważne, w jaki sposób. Trudno wątpić w to, że taksówkarz, biorąc nas, wiedział o tym, że pieszo nie przejdziemy; że inni kierowcy codziennie czekali na granicy na takich klientów jak my; że celnicy właściwie mogli nas przepuścić, ale dali zarobić rodakom. Zresztą, oni też źle na tym nie wychodzą, jak zobaczymy.

Wracam więc do owego lipcowego poranka. Wiadomo już, że wjazd do Rumunii będzie wymagał grupy wsparcia. Pozostaje kwestia ceny. Pierwsze propozycje nie są, z naszego punktu widzenia, najkorzystniejsze. Jesteśmy krótko po studiach, jeszcze się Mercedesów nie dorobiliśmy. (W nawiasie mówiąc, do dziś się nie dorobiliśmy). Mamy za to jeszcze młodość, energię, siłę i odporność na niewygody. Krótko mówiąc, nie zależy nam tak strasznie. Do Ukraińców dociera, że możemy faktycznie zaczekać na autobus z Czerniowiec. Ostatecznie godzą się pojechać za 20$.

Tu dygresja: Spotkaliśmy później, chyba w Braszowie, Polaków, którzy tak właśnie się przedostawali do Rumunii. Zajęło im to 8 godzin. Zresztą, poczekajcie.

Najciekawsza z pośrednich propozycji to 30 czy 40$, ale za całą szóstkę – w jednym samochodzie. Pytamy ich, czy poważnie. Jasne, mamy się pakować. Raz jeszcze: sześć dorosłych osób, każda z dużym plecakiem, do tego kierowca, w Ładzie.

W końcu jest porozumienie. Najpierw lekki kwas, bo z nieuwagi głównego negocjatora po stronie ukraińskiej korzysta jeden z jego kolegów i bierze nas do swojego Golfa. A-ha! Mam Was! Myśleliście pewnie, że do Łady? Otóż nie. W każdym razie negocjator ma pretensje. Później lekka niepewność, bo pierwsze, co robi nasz przewoźnik, to bez słowa zawraca i jedzie w głąb kraju. Ukradli nas na opał? Okazuje się, że trzeba tylko załatwić jakieś dokumenty. Potem z powrotem. Szofer znika na chwilę w dyżurce pograniczników. Niech zgadnę: on też się musi odwdzięczyć. Ostatnia przygoda to dezynfekcja. Samochód przejeżdża przez jakiś basenik. To żaden problem. Gorzej, że nad nim jest rama, w której zainstalowano spryskiwacz. Ukrainiec zaczyna zakręcać okno, ale coś bez przekonania, no i nie hamuje. Wygląda, że nie zdąży… Nie zdążył! Ja tym razem siedzę z tyłu, ale kolega przede mną i kierowca przyjmują na klatę sporą porcję wody z detergentami. Ukraińcowi to w ogóle nie przeszkadza. Ze szczerym śmiechem woła: „Ach, Rumuny! Na chuj im to?”.

Kolejne pół godziny przysypia za kółkiem, ale nas nie zabija.

Rumunia – Jugosławia

Dwa tygodnie później jestem w Timiszoarze, już sam. Chłopaki zawróciły do Polski, ja jeszcze zmierzam do Starego Kraju. Czekam na autobus. Nie daje mi do myślenia – a powinno – że ten startuje dopiero o 21 i jest pierwszym z kilku, które pokonują tę trasę. Bo cóż to za korowód, co nocą w drogę rusza?

Odpowiedź podejrzewam, gdy pojawia się problem ze znalezieniem miejsca w bagażniku dla mojego plecaka. Poznaję ją w około 7 sekund po wejściu do środka, bo tam też byłby z tym kłopot. Torby, worki, reklamówki są wszędzie. Robi wrażenie, mimo że dla mnie to nie nowość. „Polonią Express”, pociągiem kursującym ongi między Warszawą a Sofią, przez Budapeszt i Belgrad, jeździłem od maleńkości. Widziałem, co się działo w złotych dla prywatnego eksportu-importu latach 80-tych. Tłumy śpiące na korytarzach, wsiadanie przez okna i tym podobne. Pamiętam jednak, że jak kupiło się miejscówkę, to się siedziało. OK, do toalety nie za bardzo, chyba że po pół-trupach, ale w przedziale miało się swoje. Teraz, w Timiszoarze, najpierw trzeba sobie poradzić z towarem mojej sąsiadki leżącym na i pod moim siedzeniem. Z jej pomocą prawie się udaje. Nogi mam spektakularnie powykręcane, ale przynajmniej tyłek do obicia dopasowałem. Można jechać.

Autobus to 50+1. W tym przypadku oznacza to: 50 przemytników (w tym kierowca) + ja. Każdy wiezie towar cięższy od siebie. Mój rozsądek łatwiej by zniósł, gdyby była to hiperbola, a nie stwierdzenie faktu. Większość to kobiety z Rumunii. Pierwsze kilkadziesiąt kilometrów drogi jest luźne i spokojne. W autobusie gawędziarstwo i żarty. Gdy zbliżamy się do granicy, napięcie wzrasta. Przez rumuński posterunek przejeżdżamy szybko. I wtedy – Wtem!, jak rzekłby Papcio Chmiel – się zaczyna.

Autobus staje w strefie wolnocłowej. Tłum wali na zewnątrz. Biegiem do sklepów. Znaleźć wolny. Kupić papierosy. Rozpakować z kartonów. Skleić w elastyczne pasy. Założyć pod ciuchy. Im kto grubszy, tym ma lepiej, bo i więcej założy, i mniej widać. Klakson! Wskakiwać do pojazdu. To był moment. Akcja szybka i sprawna, jak odbijanie zakładników (w wersji pokazowej, nie tragikomicznej a la Specnaz).

Po chwili wchodzi jugosłowiański policjant. Samą swoją obecnością ucisza gwar, ale już w chwile później znów jest głośno. To on ma coś do powiedzenia. Drze się jak amerykański sierżant. Najpewniej chodzi o to, że w autobusie jest więcej osób, niż przejechało w nim rumuńską granicę. Skąd? Jak? Stawiam na osoby wyrzucone z wcześniejszych kursów.

Pogranicznik rusza przejściem i dzieje się cud. Pakunki z niego znikają, wędrują na kolana i kto wie, gdzie jeszcze. A wydawało się, że już się nie da. Nie wiem, jak czas, ale przestrzeń jest na pewno względna.

Nie do końca jednak. W którymś miejscu się nie udało. Do tego, wbrew poleceniu, nie zmniejszyła się liczba pasażerów. Wrzask. Tym razem rozwiązuje problem. Paszporty zebrane. Po kilkunastu minutach policjant wraca. „Który to Polak?” O-ho!
- Ja
- Proszę, Pana paszport. Ma Pan gotówkę na pobyt? Jest wymagana.
- Nie, ale jadę do rodziny, więc nie muszę płacić za nocleg ani jedzenie.
- No nic, puszczę Pana, ale proszę w przyszłości o tym pamiętać. Niech Pan przechodzi. Jeśli uda się Panu złapać jakiś inny autobus albo samochód, to niech Pan wsiada. To tutaj potrwa. Dziękuję, do widzenia.
O! Jestem obywatelem pierwszej kategorii! Jak miło.

Wszyscy ruszają z towarem na wagi. Niestety, widzę to tylko z daleka. Przed dojściem do posterunku ludzie zaczynają szarpać znalezione kartony na mniejsze kawałki. Żeby rozłożyć na nich towar? Mieć na czym usiąść?

Dwie, może trzy godziny później, wskakuję z powrotem. Nie udało się złapać okazji. W środku gwar, szuranie, przestawianie, wyciąganie papierosów z różnych egzotycznych okolic ciała i autobusu. Okazuje się też, że ponownie jest nas zbyt wielu. Tym razem kierowca radzi sobie z nadwyżką. Reszta zadowolona. Udało się przeskoczyć. Można spać. Kartony, jak się okazuje, to podkładka. Do wielkiego targowiska w podbelgradzkim Panczewie docieramy ok. 3.00, siedem godzin po wyjeździe. Do Timiszoary jest niespełna 150 kilometrów.

Moi współpasażerowie to zgrana ekipa. Wszyscy się znają. Pokonują tę drogę, tam i z powrotem, trzy razy w tygodniu. Na 5 kartonach papierosów zwraca im się koszt podróży. 5 kolejnych to zarobek – ok.10€. Opowiada mi to Serbka, która ma rodzinę, ale musi jeździć, bo inaczej dzieci nie da rady utrzymać.

Z Panczewa do Belgradu docieram pierwszymi pociągami podmiejskimi, krótko po szóstej. Do Polski wrócę już normalnie, przyjmując, że oglądanie przemytników, bycie przemycanym i jazda z przemytnikami normalnością nie są. Z pewnością może mi się tak wydawać dzisiaj, kiedy do Portugalii dojadę na dowód osobisty.

Related posts:

1. Gość Na Wschód: Porcja – Yerusalayim chico, o Sefardyjskich żydach w Sarajewie Na diasporę żydowską składają się co najmniej dwa odłamy. Jeśli...
2. Rumuńskie wspomnienia – Eforie Sud i Konstanca o opuszczeniu gościnnego Vama Veche udaliśmy się na północ, w...
3. Rumunia – przewodnik subiektywny. Debiut Na Wschód w realnej rzeczywistości. Rzeczywistość poza siecią istnieje i nie należy tego faktu ignorować....

Tereny dzisiejszej Ukrainy na długo przed powstaniem Rusi Kijowskiej doświadczały obecności Waregów. Ci szwedzcy wikingowie korzystali z sieci rzecznej aby dostać się do Morza Czarnego i zaatakować Bizancjum. Ówczesne źródła używają dla nich równorzędnych terminów „Waregowie” i „Ruś”. W ocenie wielu badaczy (najczęściej, co zrozumiałe spoza Ukrainy i Rosji) to właśnie ci skandynawscy przybysze byli założycielami organizmu państwowego waresko-słowiańskiego, zwanego Rusią Kijowską. Wspomniani badacze ukraińscy i rosyjscy uważać będą raczej, że grupy najemników skandynawskich sprowadzane były na Ruś przez rządzących tam władców słowiańskich i nie odegrały istotnej roli państwotwórczej.

Pierwszym historycznym przywódcą i założycielem skandynawskiej dynastii na terenach Wschodnich Słowian był Ruryk. Osiadł on w 862 roku w Starej Ładodze, wtedy istotnym ośrodku gospodarczym i politycznym. Ten moment uznaje się powszechnie za prapoczątek Rusi Kijowskiej. Co ciekawe, badania genetyczne zdają się wskazywać, że sam Ruryk z pochodzenia był Finem a nie Szwedem, co oczywiście nie oznacza, że nie mógł przewodzić szwedzkiej drużynie. Z nim na czele Waregowie wkrótce opanowali Wielki Nowogród, czyniąc z niego swoją bazę wypadową na tereny położone bardziej na południe.

Przejęcie przez Waregów władzy w Kijowie miało miejsce nieco później i dokonało się już po śmierci Ruryka. Dokonał tego jeden z jego krewnych Oleg, będący jednocześnie opiekunem małoletniego potomka założyciela dynastii Igora. Najprawdopodobniej na skutek wewnętrznych waśni Oleg zmuszony był uciekać z Nowogrodu. Skierował się na południe, do Kijowa. W tym właśnie momencie de facto rodzi się Ruś Kijowska. Oleg bowiem miasto zdobył i na długie lata zapewnił panowanie nad tymi ziemiami skandynawskiemu rodowi Rurykowiczów.

Wszystkich zainteresowanych tematem zachęcam do przeczytania świetnej książki Witolda Chrzanowskiego „Kronika Słowian. Ruś Kijowska”.

Zdjęcie tytułowe pochodzi stąd.

Related posts:

1. Spotkanie z Oksaną Zabużko Pozytywna część recenzji dotyczyć miała oczywiście książki Oksany Zabużko. Z...
2. Stowarzyszenie “Nowa Generacja” – polsko-ukraiński dialog międzykulturowy Niedawno we Wrocławiu powstała nowa inicjatywa mająca na celu promocję...

„Nie można ocenić wydarzeń na Wołyniu w latach 1943-44, jeśli nie weźmie się pod uwagę roli, jaką odegrali Węgrzy. Chronili oni Polaków, dzielili się bronią. Stacjonujący w Jagodzinie 55. pułk honwedów bronił tamtejszej ludności. (…)
22 lutego 1944 r. w rejonie Włodzimierza Wołyńskiego doszło do walki oddziałów AK z Niemcami, którym pomagali Ukraińcy i pułk piechoty węgierskiej. Gdy Węgrzy dowiedzieli się, że walczą z Polakami, odeszli z pola bitwy.”

No related posts.

Fakty

Za rzecz najistotniejszą w tak trudnym temacie wypadałoby uznać odwołanie się do faktów. Zwłaszcza, że wciąż nie ma (i nie wiadomo czy kiedykolwiek będzie) jednej prawdy historycznej w kwestii rzezi wołyńskiej. W związku z tym pozwoliłem sobie na mały internetowy eksperyment. Postanowiłem porównać strony ukraińskiej i polskiej Wikipedii dotyczące tamtych wydarzeń. Mój ukraiński, co prawda nie istnieje, ale porównanie liczby ofiar wydało mi się zadaniem wykonalnym i pozwalającym rzucić choć nieco światła na różne postrzeganie historii przez obie strony konfliktu. Okazało się, że liczby nie są tu konieczne. Polska strona o rzezi wołyńskiej wygląda tak:

Natomiast ukraińska tak:

Na szczęście historycy obu krajów są coraz bliżej uzgodnienia wspólnego stanowiska w kwestii wielu faktów dotyczących tych tragicznych wydarzeń. Co oczywiście nie oznacza, że panuje pełna zgoda. Wątpliwości budzi liczba ofiar, choć można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że było ich około 50-60 tys. po stronie polskiej i kilkakrotnie mniej po stronie ukraińskiej. Nie ma również zgody co do skali odpowiedzialności UPA za zbrodnie. Strona polska formułuje również zarzut, o swoistym „przemilczeniu” tematu w ukraińskiej historiografii, co patrząc na powyższy screen, wydaje się być jak najbardziej słuszne. Nie ma wątpliwości, że w latach 1943-44 doszło na Wołyniu do potwornych zbrodni, za które odpowiedzialni są dowódcy UPA kierujący akcjami, jak i uczestnicząca w nich ludność ukraińska. Tego nikt z autorów (Polaków i Ukraińców), pojawiających się na kartach książki, nie kwestionuje.

Przyczyny

O ile fakty (jakkolwiek by to było trudne) można i trzeba ustalić i jest to zadanie jak najbardziej wykonalne, to w kwestii ich interpretacji oraz rozłożenia akcentów sprawa już taka oczywista nie jest. Polacy, co zrozumiałe, kładą nacisk na same zbrodnie wołyńskie, podkreślając swoją rolę ofiar. Ukraińcy z kolei bardziej zwracają uwagę na przyczyny powstania sytuacji, która stała się zarzewiem konfliktu. Jak pisze Bohdan Osadczuk (mający wielkie zasługi na rzecz pojednania polsko-ukraińskiego) „Zrodzona z ducha wolności II Rzeczpospolita odmówiła wolności zamieszkującym jej nowe terytorium mniejszościom narodowym.” Ukraińcy traktowali polskie panowanie na etnicznie ukraińskich ziemiach niemal jak okupację (czy też po prostu jak okupację) a sama Polska w okresie międzywojennym robiła wiele, aby taki obraz utrwalić, min. prowadząc intensywną politykę polonizacyjną. Zwraca na to uwagę Wołodymyr Reprincew: „Chyba nikt nie podważy tego, że dramat polsko-ukraiński rozgrywał się na terenach etnicznie ukraińskich, że Polacy kolonialnie zniewolili Ukraińców. Trzeba by tu wymienić przykłady nacjonalistycznej polityki Polski: okupację Wschodniej Galicji i zachodniego Wołynia, niewykonanie uchwał Rady Ambasadorów o autonomii Galicji, ekonomiczny wyzysk, kulturalną i oświatową dyskryminację, pacyfikację, Berezę Kartuską itd.”. W tym kontekście pojawia się pytanie, czy to wszystko może usprawiedliwiać zbrodnię. Oczywiście nie, ale może tłumaczyć powstanie okoliczności, które do niej doprowadziły. Maciej Stasiński ujął to następująco: „Polacy powinni zdobyć się na wysiłek spojrzenia na Ukraińców na Kresach w XIX wieku tak jak patrzą na samych siebie i swoje dzieje w czasach Bismarcka i Kulturkampfu w dawnym zaborze pruskim.”

UPA

Jedną z najbardziej drażliwych spraw jest stosunek obu państw do OUN i UPA. Polacy uważają żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii za zbrodniarzy, mając na uwadze to co stało się na Wołyniu w latach 1943-44. Ukraińcy patrzą na problem inaczej. Dla nich UPA była przede wszystkim organizacją walczącą o niepodległość ich ojczyzny i to ten fakt wysuwa się na pierwsze miejsce. I tu problem zdaje się nierozstrzygalny, bowiem nasi wschodni sąsiedzi będą ich czcić jako bohaterów narodowych, na co my, przez pamięć o ich ofiarach, zawsze będziemy patrzeć co najmniej z niesmakiem. Nadmienić od razu należy, że nie wszystkie oddziały UPA dopuszczały się zbrodni na Polakach. Wszystkie natomiast walczyły o wolną Ukrainę, nie tylko z oddziałami polskimi, ale także niemieckimi i sowieckimi. Dla dodatkowego ukazania złożoności sytuacji pozwolę sobie zacytować prof. Jarosława Hrycaka: „Dla Lwowa i zachodniej Ukrainy żołnierze UPA to bohaterowie (…). Dla wschodniej Ukrainy UPA jest natomiast grupą bandytów, zdrajców i kolaborantów.”

Pojednanie?

W długiej historii relacji polsko-ukraińskich niewiele jest takich okresów, kiedy obie nacje zgodnie współżyły. Teraz jednak wkroczyliśmy w okres naszych dziejów, który pojednaniu jak najbardziej sprzyja. Jak pisze Bohdan Osadczuk: „Współczesna Ukraina jest po raz pierwszy w historii nastawiona jest propolsko.” Warto byłoby tę sytuację wykorzystać i doprowadzić do pełnego pojednania obu narodów. A to nie może się odbyć bez wzajemnego zrozumienia, rachunku sumienia i wybaczenia. Niektórzy z nas, tak po stronie polskiej, jak i ukraińskiej, już to zrobili. W liście do Adam Michnika, Wiktor Juszczenko pisze: „(…)żaden cel nie usprawiedliwia śmierci niewinnych ludzi – dzieci, kobiet, cywilów. Takie metody walki zawsze i wszędzie muszą być potępione. Musimy powiedzieć zgodnie z chrześcijańskimi i ogólnoludzkimi zasadami etyki: <Wybaczamy i prosimy o wybaczenie>. Rozumiemy odpowiedzialność za niewinne ofiary wśród Polaków, mówimy: <Wybaczcie nam>.” To chyba pozwala wierzyć, że pojednanie jednak jest możliwe.

Related posts:

1. Stowarzyszenie “Nowa Generacja” – polsko-ukraiński dialog międzykulturowy Niedawno we Wrocławiu powstała nowa inicjatywa mająca na celu promocję...
2. Spotkanie z Oksaną Zabużko Pozytywna część recenzji dotyczyć miała oczywiście książki Oksany Zabużko. Z...

Jakbym miała opisać Kijów w dwóch słowach, to powiedziałabym “złoto i monumentalizm”. No dobrze, wyszły trzy, ale powiedzmy, że “i” się nie liczy. Rozwijając pierwszą część – Kijów pełen jest przebogato zdobionych, uroczych cerkwi krytych złotymi kopułami. Złoto połyskuje w promieniach słońca. Kapie z dachów. Rozlewa się po zakamarkach. Tak jak w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej, prawosławnym zespole klasztornym słynącym z zakonserwowanych ciał mnichów znajdujących się w pieczarach wydrążonych przez pierwszych zakonników, gdzie na, nazwijmy to zapleczu, stało na ziemi kilkanaście takich złotych kopuł. Mogę się jedynie domyślać, że były zdjęte do renowacji. Złote kopuły bardziej warto jednak oglądać z góry. Dwie najciekawsze cerkwie można podziwiać z wież dzwonniczych stojących obok: zielono-złoty Sobór Sofijski i niebiesko-złoty Monastyr św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach. Ale nie wszystko złoto, co się złotem nazywa. Złote Wrota w Kijowie są zrobione z drewna i cegieł. Tak dla odmiany.

A monumentalizm? Otóż te wszystkie urocze cerkwie wciśnięte są między monumentalne budowle rodem z socrealizmu. Weźmy taki Chreszczatyk, główną arterię komunikacyjną Kijowa, gdzie wzdłuż całej ulicy stoją ogromne, ciężkie, potężne budowle. Co ciekawe, mimo całej swojej ciężkości, nie przytłaczają. Może dlatego, że Chreszczatyk to szeroka ulica? Albo Matka Narodów. Nasz gospodarz uprzedzał nas, że idąc z Ławry na południe przejdziemy przez park i zobaczymy dużą rzeźbę kobiety z rękoma do góry. Ale takiego czegoś się nie spodziewałyśmy. Matka wyrosła jak spod ziemi demonstrując swoją tytanową dominację nad okolicą. Dodajmy do tego pieśni patriotyczne dochodzące z głośników poustawianych na całym terenie wokół statuy, czołgi i samoloty stojące dookoła i socrealistyczne rzeźby robotników nieopodal, i zaczynamy się czuć jak w trochę innej bajce.

Złoto i monumentalizm mieszają się też na Majdanie Niepodległości. Tu wprawdzie nie stoi żadna cerkiew ze złotymi kopułami, ale złotem oblany jest pomnik słowiańskiego bóstwa Berehyni, górujący nad całym placem. I on też jest monumentalny. Ale Majdan zaskoczył mnie trochę z innych względów. Myślę, że po telewizyjnych relacjach z pomarańczowej rewolucji miałam wizję Majdanu jako wielkiego, pustego betonowego placu, odgrywającego latem rolę przerośniętej patelni. A tu okazało się, że jest to bardzo przyjemne miejsce, pełne skwerków z zielenią, ławeczek i – co najważniejsze – fontann. Fontanny te oferują natychmiastowe schłodzenie stóp wędrowców albo też ekspresowe zmoczenie całych ciał najczęściej młodych dziewcząt, które z piskiem wskakują do wody. Sama radość!

Ukraińcy, których spotkałyśmy na naszej drodze w Kijowie byli niesamowicie sympatyczni. Na przykład Dima, nasz gospodarz, który opowiedział nam ze szczegółami, gdzie warto iść i co zobaczyć, a w sobotę sam został naszym przewodnikiem. A wieczorem w czwartek zabrał nas na spacer nad Dniepr. Tutaj spotkało mnie kolejne zaskoczenie. Taki nocny spacer promenadą nad rzeką okazał się normalną, bezpieczną przechadzką. Na tyle normalną, że dwa dni później postanowiłyśmy spędzić wieczór nie tylko przechadzając się nad Dnieprem, ale dokładnie tak, jak robili to tamtejsi młodzi ludzie. Czyli z butelką szampana. To znaczy Ukrainskoje Igristoje. Jako suplement wybrałyśmy truskawki. To był naprawdę przyjemny wieczór.

A jak by tak połączyć i złoto, i monumentalizm, i Dniepr? Nic prostszego! W tym celu zawędrowałyśmy na drugą stronę rzeki mostem pieszym, który wyglądał, jakby pamiętał czasy dinozaurów i spędziłyśmy miło czas relaksując się na naddnieprzańskiej plaży. Stamtąd miałyśmy elegancki widok na brunatną rzekę, szarą tęczę i seledynowo-złotą Cerkiew św. Andrzeja. Szara tęcza to tak naprawdę zrobiony z tytanu Pomnik Przyjaźni Narodów (ukraińskiego i rosyjskiego) w kształcie łuku. Też monumentalny. A pod łukiem stoją dwie rzeźby: dwóch panów symbolizujących właśnie tę przyjaźń i drugi, upamiętniający ugodę perejasławską. A niedawno dostawiono trzeci pomn… znaczy się telebim, na którym wyświetlane są mecze piłki nożnej. Pasuje idealnie.

Taki waśnie jest Kijów. Zaskakujący. Mieszający pojęcia i epoki. Zapraszający do stołu i podający koktajl różnych stylów w kieliszku do wina musującego. Częstujący słodkościami kniazia Jarosława Mądrego, przez kijowian nazywanego Wujkiem z Ciastem (faktycznie, tak został wyrzeźbiony, jakby niósł na tacy wykwintny tort). Otwarty i przyjazny. Monumentalny. Pozytywny. I zdecydowanie zapraszający do odwiedzenia ponownie.

 

Related posts:

1. Gość Na Wschód: Janyugo – Granice Było nas trzech, w każdym z nas inna krew, ale...
2. Gość Na Wschód: Porcja – Yerusalayim chico, o Sefardyjskich żydach w Sarajewie Na diasporę żydowską składają się co najmniej dwa odłamy. Jeśli...
3. Jak powstała Ruś Skandynawska W ocenie wielu badaczy skandynawscy przybysze byli założycielami organizmu państwowego...

Zarówno film jak i austriacki reżyser reklamowani są jako „kontrowersyjni”. Pierwsza moja myśl po wyjściu z kina była taka, że obrzydliwy i niesmaczny nie zawsze oznacza kontrowersyjny. Choć oczywiście może.

Film w założeniu jest historią dwojga ludzi, którzy udają się w przeciwnych kierunkach, uciekają przed biedą, beznadzieją, długami. Olga wyjeżdża z Ukrainy do Austrii w poszukiwaniu pracy. Paul natomiast, nieco przypadkowo, udaje się w przeciwnym kierunku. Nadmienić należy, że rzeczony Paul jest mniej lub bardziej bezrobotnym ochroniarzem, o mało inteligentnym wyglądzie. Zajmuje się głównie piciem piwa, paleniem i szeroko zakrojoną troską o swoją fizyczną tężyznę. W międzyczasie niejako rzuca swoją dziewczynę, bo woli… psa, którego ta się boi. Jednak kiedy już wyrusza w podróż, okazuje się nagle, że potrafi porozumieć się po słowacku, interesuje się rzeczami, o których wcześniej nawet nie wspominał. Takich potknięć i niekonsekwencji jest w filmie więcej.

Ukraina, chyba zbyt przesadnie, została ukazana jako kraj skrajnie biedny, w którym jednak dwóch Austriaków nie stać na normalny nocleg, przez co zmuszeni są spędzać noce w samochodzie. Sprzedaż starego automatu do gier pozwala im na zatrzymanie się w hotelu, wypicie morza alkoholu i zamówienie prostytutki. O tym, czy podczas tej wyprawy udało się naszemu, zbudowanemu na oczywistych sprzecznościach bohaterowi, i jego ojczymowi cokolwiek więcej zarobić, reżyser niestety nie wspomina.

Nieco bardziej logicznie przedstawiona jest historia Olgi, która w poszukiwaniu godnej pracy wyjeżdża do Wiednia. Kiedy zaczyna pracować jako sprzątaczka na oddziale geriatrycznym, jej wątek przeistacza się w swoiste studium na temat starości i umierania. Właściwie mogłaby to być historia na osobny film, który skrócony w ten sposób, mógłby się może jakoś obronić. Ukrainka przeżywa typowe problemy nielegalnego emigranta: trudności ze znalezieniem mieszkania, pracy, kłopoty językowe, zderza się z ludzką obojętnością i pogardą.

Nie jest wielkim problemem pokazać w filmie odrażające sceny seksualne. Podobnie jak cierpienie w szpitalu, brutalność na ulicy, biedę i jeszcze wiele innych rzeczy. Mnie jednak nurtuje pytanie, dlaczego reżyser to zrobił? Po co pokazuje ocierające się o pornografię obrazki? Dlaczego każe nam wpatrywać się w długie, rozwlekłe sceny naznaczone cierpieniem i udręką? O tym, że wielu ludzi wyjeżdża na zachód w poszukiwaniu lepszego życia, wiemy. O tym, że starość może być przygnębiająca można było nakręcić lepszy film. A może chciał pokazać, że są na świecie ludzie, którzy czerpią przyjemność z perwersyjnych zabaw seksualnych? Po obejrzeniu filmu Seidla mam wrażenie, że sam jest jedną z takich osób. Tylko po co mi ta informacja?

Szukając w internecie opinii na temat filmu już po jego obejrzeniu, natknąłem się na entuzjastyczne recenzje osób, które się na kinie znają. Może to one mają rację, a ja się mylę. Może ja tego „dzieła” po prostu nie zrozumiałem. Zresztą nieważne.

Na wszelki wypadek zakodowałem sobie w głowie nazwisko Ulricha Seidla i mam zamiar unikać wytworów jego schorowanej wyobraźni, co najmniej do końca życia. Obawiam się również, że będę miał spore problemy, aby zmusić się do obejrzenia czegokolwiek, co będzie reklamowane jako kontrowersyjne lub austriackie. Co do tego, że nigdy nie poświęcę nawet sekundy niczemu, co będzie posiadało oba te atrybuty, nie mam najmniejszych wątpliwości.

Zapraszam wszystkich do kin, a następnie do nowo otwartego ekskluzywnego Klubu AntyKinoManiaka. Póki co jestem jego honorowym prezesem, skarbnikiem i jedynym członkiem, ale dzięki filmowi Seidla, powinno się to szybko zmienić.

No related posts.