- Mówią, że ta zaraza to kara boska za grzechy husyckiego wodza – mruknął gburowaty osiłek przełykając kolejny łyk złocistego napoju.

Starzec spojrzał na niego uważnie. Jego spojrzenie wyrażało delikatną przyganę.

- Młody jeszcze jesteś Pavle i mało wiesz o życiu. A o Žižce to już zupełnie pojęcia nie masz.

- To i owo się jednak słyszało  – zaoponował dość nieśmiało człowiek nazwany Pavłem niemal nie odrywając kufla od warg. Starcowi przemknęła przez głowę myśl, że jest to jedyna znana mu osoba, która potrafi pić i mówić jednocześnie.

- Nasłuchałeś się głupkowatych plotek, a teraz je powtarzasz. Ja stary już jestem, ale swoje wiem. Służyłem w oddziałach Žižki a jego samego pamiętam jeszcze spod Grunwaldu, gdzieśmy z Jagiełło i Witoldem Krzyżaków gonili…

- Podobno to tam stracił oko…? – do rozmowy postanowił włączyć się kolejny uczestnik. Przebrany za mnicha młody człowiek, który mnichem z całą pewnością nie był. Był za to husyckim szpiegiem, z czego nie wszyscy jego przygodni towarzysze zdawali sobie sprawę.

- Różnie ludzie gadają. Są tacy, którzy klną się na Boga, że wódz już od dzieciństwa na jedno oko był ślepy. Nie mi to rozstrzygać. Wiem jedno – tu starzec znowu zwrócił się do mężczyzny z gburowatym wyrazem twarzy – jeśli ta zaraza jest karą za czyjeś grzechy, to na pewno nie są to grzechy Żiżki. Nie masz drugiego wodza jak on łaskawego i sprawiedliwego.

- Ale oko Bóg mu zabrał, i jedno i drugie – Paveł nie dawał za wygraną.

- Tobie zabrał rozum a nie twierdzę, żeś winien zarazy! – stary zdawał się tracić cierpliwość – Daj spokój człowiekowi choć teraz, kiedy na łożu śmierci leży!

Starzec zamilkł na chwilę i począł z udawanym zainteresowaniem przyglądać się migotliwym cieniom rzucanym na ścianę. Karczmarz podszedł do stołu pod pozorem doniesienia kolejnych kufli, po czym stanął nieco bliżej niż poprzednio i nadstawił ucha.

- Mów dalej Jakubie – poprosił niski, krępy mężczyzna z końca stołu, który do tej pory nie zabierał głosu – co nam więcej zostało w tak parszywym dniu niż popijać piwo i słuchać Twoich opowieści. Jak to było z tym drugim okiem?

- Ech… to całkiem świeża historia. Zdarzyło się to podczas oblężenia zamku Rábí. Szkoda nawet gadać… pech straszliwy. Ale i to Žižki nie złamało. Dalej dowodził Taborem, mimo że całkiem oślepł. A wodzem był znakomitym.

- Podobno on jako pierwszy użył w walce wozów bojowych…

- To prawda. Choć sprawa inna, że nie bardzo miał wybór – Jakub wrócił do przerwanej opowieści – Mógł jedynie się poddać lub walczyć. A stanąć bandą źle uzbrojonych i niewyszkolonych wieśniaków przeciwko najlepszym rycerzom Europy… To wymaga odwagi.

- Nie tylko odwaga jest tu konieczna – mężczyzna w mniszych fatałaszkach drugi raz włączył się do rozmowy – najważniejsza była taktyka. No i broń palna oczywiście. Bez tego zwycięstwa Žižki byłyby niemożliwe.

- Zgadza się, to wszystko były pomysły wodza. Kiedy tylko zbliżali się krzyżowcy, nasza bezbronna kolumna wozów w kilka chwil zmieniała się w ufortyfikowaną twierdzę. Siedzieliśmy sobie w środku bezpieczni a tymczasem luksemburczycy zapoznawali się z prochem z naszych rusznic… A w odpowiednim momencie… trach! Wozy się rozstępowały i nasi gonili przerażony kwiat europejskiego rycerstwa w tę i nazad – starzec uśmiechnął się pod nosem do własnych wspomnień.

Znowu zapadła cisza, każdy pogrążył się we własnych myślach, choć nie każdy zdołał pogrążyć się cały.

- Wiecie bracia, że Jan Žižka z Trocnova nigdy nie przegrał żadnej bitwy? – Jakub podjął na nowo ucięty na chwilę temat.

W tym momencie drzwi gospody otworzyły się gwałtownie. W cieniu pojawił się niewyraźny ludzki kształt, który rzucił chrypliwym głosem:

- I już nigdy nie przegra. Nasz wódz, Jan Žižka zmarł kilka godzin temu, pokonany przez szatańską zarazę. Uczynił nas sierotami…

Husycki szpieg narzucił mniszy kaptur i pospiesznym krokiem opuścił karczmę pozostawiając niedopite piwo.

Zdjęcia Jana Žižki pochodzi ze strony Český Institut.

Related posts:

1. Wszystko czego nie wiesz o Bitwie pod Grunwaldem a powinieneś Oto kilka faktów dotyczących Bitwy pod Grunwaldem, o których nie...

W zbiorze Čapka pojawiają się antyczni bohaterowie, postacie znane z Biblii i kart historii. Nie są najczęściej jednak pierwszoplanowymi  postaciami apokryfów, a nawet jeśli są, widzimy ich z zupełnie nowej perspektywy. Autor ściąga ludzi, bogów i bohaterów z wyżyn ich wyjątkowości i każe taplać się w brudnej codzienności. Pokazuje rzeczy i sprawy zwykłe, które w normalnych warunkach w odniesieniu do tych pomnikowych postaci zwykle nie przychodzą nam na myśl. Właściwie naczelnym przesłaniem całego zbioru jest myśl (bardzo zresztą mi bliska), że w człowieku wiele się nie zmienia. Niezależnie od czasu historycznego sąsiad zawsze będzie plotkował, dziadek zrzędził a polityk gadał głupoty. Zabieg Čapka polega w istocie na zestawieniu tych faktów z historiami i ludźmi znanymi, którzy najczęściej pojawiają się w dużo poważniejszych okolicznościach.

Mnie osobiście najbardziej spodobało się opowiadanie o żydowskich piekarzu żyjącym w czasach Jezusa. Biedny ten człowiek stanął nagle w obliczu finansowej i zawodowej katastrofy na skutek działalności Jezusa właśnie. Nawet średnio rozgarnięty czytelnik domyśli się od razu, że chodzi o cudowne rozmnożenie chleba i ryb. To nieopatrzne działanie zaskutkowało drastycznym spadkiem cen pieczywa i wzrostem niezadowolenia klientów rozochoconych możliwością darmowej konsumpcji na masową skalę. Tym samym biznes naszego piekarza stanął na krawędzi opłacalności a sam piekarz znalazł się po stronie wrogów mesjasza, mimo sympatii jaką go wcześniej darzył. Wszak przesłanie przesłaniem a miłość miłością, ale coś do garnka włożyć trzeba.

Mimo ciekawego pomysłu, nie mogę z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że książka Čapka bardzo mi się spodobała. Czegoś mi w niej brakowało, choć nie do końca jestem w stanie określić, czego. Nie bardzo wiem, do czegóż konkretnie mógłbym się przyczepić. W związku z tym na siłę czepiać się nie będę i  „Księgę Apokryfów” jednak polecę, zwłaszcza że jest to pozycja do zjedzenia w jeden wieczór.

No related posts.

Wszystkie poniższe cytaty pochodzą z książki Historia Umiarkowanego Postępu (w Granicach Prawa), którą to recenzowałem jakiś czas temu. Wydały mi się zabawne i dobrze oddające specyfikę prozy Haška. Dopiero w drugiej kolejności są mniej lub bardziej (najczęściej bardziej) naciąganym odniesieniem do tego, czemu ostatnio poświęcam lwią część wolnego czasu, czyli do bloga Na Wschód.

„A jakie piwo wybrała Partia Umiarkowanego Postępu (w Granicach Prawa) do celów politycznych? Velkopopovickie, smichovskie i plzeňskie.”

Musicie wierzyć na słowo, że Na Wschód do celów nawschodnich wybrał dokładnie te same piwa. I całą masę innych.

„ – Pan się myli – powiedział nieznajomy – ależ pana nabrali w księgarni. To się zdarza, namalują mapę Francji, opatrzą węgierskimi nazwami i sprzedają jako Węgry.”

Na Wschód z kolei bierze mapę Rumunii (nie ucieknę od niej nawet w tym wpisie), robi na niej dziwne mazy i sprzedaje internautom jako mapę Rumunii z dziwnymi mazami.

„Byłem wielokrotnie świadkiem, jak ludzie z pogardą odkładali czasopismo, ponieważ nie było w nim nic mojego. Tak i ja też robiłem, ponieważ ja należę do swoich wielbicieli i faktu tego bynajmniej nie staram się ukryć.”

W moim przypadku jest identycznie, a można się o tym przekonać tutaj. Sam jestem sobie fanem. Na szczęście nie jestem zupełnie sam.

„I gromadnie garnęli się do nas, zgodnie z teorią Darwina o życiu społecznym wyższych ssaków, u których gromadę może tworzyć nawet sześć osobników. Tak więc 14 grudnia 1904 roku było nas w partii w sumie ośmiu.”

A na Facebooku 19 czerwca 2009 roku było nas w sumie sześciu. I jestem w stanie wybaczyć Haškowi nawet elementarne braki w wiedzy biologicznej, czego normalnie nie robię.

Related posts:

1. Rumunia – przewodnik subiektywny. Debiut Na Wschód w realnej rzeczywistości. Rzeczywistość poza siecią istnieje i nie należy tego faktu ignorować....
2. Gość Na Wschód: Janyugo – Granice Było nas trzech, w każdym z nas inna krew, ale...
3. Gość Na Wschód: Porcja – Yerusalayim chico, o Sefardyjskich żydach w Sarajewie Na diasporę żydowską składają się co najmniej dwa odłamy. Jeśli...

Wyznając, że jako fantastyczny ignorant, po przeczytaniu pierwszej części trylogii od razu niemal sięgnąłem po następne, zabijam zapewne całą potencjalną dramaturgię tego wpisu. A skoro już to zrobiłem, nie wypada przedłużać jej agonii, więc dodam jeszcze, że pierwsza część, czyli „Narrenturm” podobała mi się najbardziej. To jedna z tych książek, które czyta się do późnej nocy, nawet jeśli rozsądek podpowiada, że wypadałoby w końcu położyć się spać. Kolejne odsłony „Trylogii husyckiej” już takiej siły rażenia nie miały, co bynajmniej nie znaczy, że były nieciekawe.

Rzecz kolejna to doskonale odmalowane przez Sapkowskiego tło historyczne. To jest zresztą powód, dla którego mogę z czystym sumieniem wrzucić ten wpis na Na Wschód. Autor jest polski, ale tematyka jak najbardziej środkowoeuropejska. Cenię sobie książki, które poza opowiadaniem historii dają jakiś dodatkowy bonus. W tym przypadku jest to oczywiście wiedza na temat wojen husyckich. A że wszystko to jest miło, ciekawie i lekkostrawnie podane, aż zachęca do dalszych poszukiwań. Podobnie było w moim przypadku.

Wszystko zaczęło się od jegomościa nazwiskiem Jan Hus. Ten mimo że był kapłanem, piętnował rozwiązłość i bogactwo ówczesnego kleru, kładąc podwaliny pod nadeszły po 100 latach luteranizm. Nietrudno się domyślić, że rzeczony kler nie zaczął pod wpływem postulatów reformatorskich Husa bić się w pierś. Wręcz przeciwnie, papież oraz król Zygmunt Luksemburski zaprosili Husa na Sobór w Konstancji, gdzie ten został podstępnie uwięziony, a następnie osądzony i spalony na stosie.

Reakcją Czechów, było powstanie, które przerodziło się wojny husyckie właśnie. Pierwszym, historycznym przywódcą husytów był Jan Žižka. Postać w historii Czech ważna na tyle, że w Pradze jego imieniem nazwano całą dzielnicę. Również w Jeseniku (i zapewne innych czeskich miastach) jest ulica jego imienia. Po Žižce przywództwo objął Prokop Wielki i to w tym historycznym momencie rozpoczyna się akcja trylogii Sapkowskiego. Pod wodzą tych dwóch wielkich postaci Husyci odprawiali z kwitkiem kolejne krucjaty oraz urządzali krwawe rejzy na sąsiednie kraje. Nie chciałbym tu opisywać całej historii wojen husyckich, żeby mniej zorientowanym w historii Czech czytelnikom Sapkowskiego nie zabierać nawet odrobiny radości z lektury. Dodam jedynie, że Polska aktywnie współpracowała z Husytami. Początkowo jedynie zezwalając na udział w walkach ochotników, później w ramach oficjalnego sojuszu skierowanego przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu.

I ostatnia sprawa na, którą chciałbym zwrócić uwagę. Podobno jest to standard u Sapkowskiego, tak przynajmniej twierdzi mój kolega, który w fantastyce akurat jest ekspertem. Chodzi o specyficznie pojętą moralność. O postaci zbudowane nie na prostej osi dobro – zło. Jest w tym nierzeczywistym (przynajmniej częściowo) świecie więcej prawdy o ludziach i ludzkich wyborach niż w niejednej historii, która aspiruje do bycia „prawdziwą”. Ma również Sapkowski doskonałą umiejętność budowania bohatera w czasie, do pokazywania jego przemiany. Do stałego drażnienia czytelnika, który już by chciał, żeby wszystko było słodko i romantycznie, skoro tak już się ładnie układa. To również jest powód dla którego całą „Trylogię husycką” oceniam bardzo wysoko.

Related posts:

1. Gawędy o ludziach stamtąd: Jan Žižka Nasz wódz, Jan Žižka zmarł kilka godzin temu, pokonany przez...
2. Czy przez Jezusa żydowscy piekarze poszli z torbami? – “Księga Apokryfów” W "Księdze Apokryfów" mamy kilkanaście krótkich historyjek, które w większości...
3. Wszystko czego nie wiesz o Bitwie pod Grunwaldem a powinieneś Oto kilka faktów dotyczących Bitwy pod Grunwaldem, o których nie...

 

Related posts:

1. Łotwa w obiektywie Nasza, niewspominana jeszcze na tym blogu, podróż na Łotwę miała...
2. Fotorelacja z Litwy Osobiście gorąco polecam podróż na Litwę, którą sami kilka lat...
3. Rumuńskie wspomnienia – Vama Veche Wspomnieć warto, że Vama Veche jest pod tym względem miejscem...

 

Jesenik położony jest blisko granicy z Polską w kraju ołomunieckim. W pobliżu jest kilka tras zjazdowych, które znam tylko z opowiadań, ale są tam z całą pewnością. A dla nie-narciarzy jest to całkiem przyjemne małe miasteczko na jedno popołudnie zwiedzania i wyjątkowo ładny Ołomuniec oddalony o dwie godziny jazdy pociągiem. Jak wygląda Jesenik, kiedy spadnie dużo śniegu i robi się naprawdę klimatycznie, możecie przekonać się powyżej.

Obiecywałem garść informacji o kwaterach. Myślę, że generalnie znalezienie miejsca do spania w Jeseniku nie jest trudne. Podejrzewam, że można nawet spróbować jechać w ciemno i raczej się to uda. Dla tych jednak, którzy na takie rozwiązanie nie mają czasu albo ochoty, załączam krótką listę w miarę tanich kwater, które odpowiedziały na nasze maile:
http://www.slezskydum.cz/lang/pl/index.php – warto zainteresować się opcją „dependance”, z której sami korzystaliśmy, osobny dom z kilkoma pokojami, kuchnią i łazienkami w pokojach. Jedyny minus to codzienna wspinaczka pod dość stromą górkę aby dostać się do kwatery. Ośrodek umieszczony około 10-15 minut drogi od centrum.
http://www.nodus.hotel-cz.com/pl/default.asp
http://www.staric.cz/pol/uvod.htm

Related posts:

1. Rumuńskie wspomnienia – Vama Veche Wspomnieć warto, że Vama Veche jest pod tym względem miejscem...
2. Rumuńskie wspomnienia – Eforie Sud i Konstanca o opuszczeniu gościnnego Vama Veche udaliśmy się na północ, w...

„Historia partii umiarkowanego postępu (w granicach prawa)” jest w dużo mniejszym stopniu książką kronikarską niż satyryczną. W istocie jest to zbiór świetnie napisanych felietonów, które w modelowy wręcz sposób spełniają wymagania ponadczasowości. Podczas lektury niejednokrotnie zdarzało mi się parskać śmiechem, co jak mniemam, było dla Haška głównym celem. Nie znając postaci, zdarzeń ani tła historycznego można się tym dziełem (nie bójmy się tego słowa) doskonale bawić. Co nie przeszkadza oczywiście zagłębić się w tak zwany „background”, co mam zamiar w najbliższej przyszłości zrobić.

O czym jest książka? O tym, co pewnie niejednemu zdarzyło się w miłym gronie po wypiciu odpowiedniej ilości wyskokowych trunków. Czyli o narodzinach partii i jej najwcześniejszych dziejach. Zresztą obserwując polską scenę polityczną mogę wskazać przynajmniej kilka tworów, których powstania na trzeźwo wyobrazić sobie nie jestem w stanie. Z tego by wynikało, że również politycy w sposób twórczy czerpią z Haškowej tradycji. Różnica jest taka, że działalność partii Haška niezbyt daleko oddaliła się od kufla z piwem. Chciałoby się wręcz napisać, że została w niej utopiona, gdyby nie fakt, że tkwiła tam od początku.

Tym co mnie zdecydowanie urzekło był specyficzny klimat książki. I nie chodzi tu oczywiście li tylko i wyłącznie o piwo. Również o ogólną atmosferę praskich barów, swoistych quasi-intelektualnych dysput i specyfikę funkcjonowania praskiej bohemy artystycznej początków XX wieku. I coś czego się w ogóle nie spodziewałem, czyli klimat podróży. Są bowiem w książce i takie elementy, przemawiające do wyobraźni i sprawiające, że ma się ochotę wziąć plecak i wyruszyć w drogę. Inna sprawa, że czytając Haška właśnie w drodze byłem. I to w Czechach.

P.S. Po przeczytaniu Haška nasunęły mi się dwa zadania do wykonania na polu literatury. „Przygody dobrego wojaka Szwejka” – powód chyba oczywisty oraz „Towarzysze wolności” Jiri Machena. Autor tej ostatniej był jednym z członków „Komitetu Wykonawczego” partii Haška a w swojej książce zawarł podobno „literacką biografię tego pokolenia”. Myślę, że warto się zapoznać.

Related posts:

1. Czy przez Jezusa żydowscy piekarze poszli z torbami? – “Księga Apokryfów” W "Księdze Apokryfów" mamy kilkanaście krótkich historyjek, które w większości...
2. Spotkanie z Oksaną Zabużko Pozytywna część recenzji dotyczyć miała oczywiście książki Oksany Zabużko. Z...