Na Wschód - blog o Europie Środkowo-Wschodniej » Białoruś

NRM – więcej niż muzyka

nawschod — Thu, 11 Nov 2010 21:44:02 +0000

Nagle poczułem się źle z faktem, że przez niemal dwa lata istnienia „Na Wschód” nie zająknąłem się o NRM. Faktem jest, że największa zajawka na pieśni tego zespołu już dawno mi minęła, co nie znaczy, że rzecz nie jest warta wspomnienia. Z perspektywy czasu wyraźnie dostrzegam niedociągnięcia wokalne Lavona Volskiego w niektórych kawałkach. Nie to jest jednak ważne. Istotne jest to, że NRM jest czymś więcej niż grupą rockową. W dzisiejszej, niekoniecznie wolnej Białorusi, zespół jest istotnym składnikiem nurtu narodowego. Śpiewający po białoruskiu muzycy NRM dla wielu są symbolem sprzeciwu wobec rusyfikacji kultury masowej. Oto najmilsze memu uchu pieśni zespołu, które udało mi się znaleźć na youtube:

Dni Kultury Białoruskiej w Poznaniu

nawschod — Sun, 02 May 2010 16:59:16 +0000

W dniach 4-17 maja w Poznaniu odbędzie się II edycja Dni Kultury Białoruskiej. Ambicją organizatorów jest zaprezentowanie kultury białoruskiej tam, gdzie teraz znana jest ona dość słabo, czyli w centralno-zachodniej Polsce. Na festiwalu zapoznać się będzie można z białoruską muzyką, teatrem i fotografią. Nie zabraknie również wykładów przybliżających nieco historię i współczesne oblicze naszego wschodniego sąsiada. Białoruś to wciąż dla wielu Polaków kraj mało znany, a być może nawet niezbyt ciekawy. Czas najwyższy, żeby nasze stereotypowe spojrzenie na białoruską kulturę i tożsamość zweryfikować. Dni Kultury Białoruskiej są świetną ku temu okazją.

Dla wszystkich zainteresowanych załączam program festiwalu w formacie doc oraz pdf. Szczegóły dostępne są również na stronie internetowej Dni Kultury Białoruskiej.

Wielkie Księstwo Białoruskie

nawschod — Mon, 08 Mar 2010 09:26:37 +0000

W powszechnej świadomości Wielkie Księstwo Litewskie kojarzone jest z Litwą i litewskością. Okazuje się jednak, że historyczne WKL ma ze współczesną Litwą mniej wspólnego, niż wskazywałoby na to nazewnictwo. Ma za to sporo wspólnego z Białorusią, białoruską kulturą i językiem. Można wręcz posunąć się do twierdzenia, że Białoruś jest równoprawnym Litwie spadkobiercą dziedzictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Początki WKL giną w pomroce dziejów. Nie należy do łatwych odtworzenie procesu kształtowania się państwa… no właśnie litewskiego, ruskiego, białoruskiego? Pewne jest natomiast, że łączą się one z Nowogródkiem. Miasto leży na terenie współczesnej Białorusi i założone zostało przez jednego z kniaziów ruskich. Miało to miejsce podczas wyprawy na tereny słowiańskiego plemienia Krywiczów. Nie jest jasne w jaki sposób Nowogródek przeszedł w ręce kniaziów litewskich. Różne źródła wskazują na Ryngolda lub jednego z jego synów Erdziwiłła lub Mendoga jako zdobywcę miasta. Wcześniejszą siedzibę litewskich książąt był natomiast Kiernów, leżący w granicach współczesnej Litwy, 40 km od Wilna.

Oficjalna wersja historii mówi o Mendogu jako litewskim zdobywcy i kolonizatorze ziem ruskich, które tym samym stały się częścią (czy też właściwie trzonem) Wielkiego Księstwa. Istnieje jednak jeszcze, nie akceptowana powszechnie, wersja Mikoły Jermalovica. Ten białoruski historyk, wskazuje odwrotną stronę ekspansji. Mendog miał zostać wypędzony z ziem litewskich i znaleźć schronienie w Nowogródku. Następnie Księstwo Nowogródka prowadzone przez Mendoga miało podbić jego rodzinne ziemie litewskie. Według Jermalovica godło WLK, Pogoń, pochodzi od herbu Nowogródka.

Niezależnie od kierunku podboju faktem jest, że opisywane wydarzenia rozgrywały się na pograniczu ziem plemion bałtyckich i słowiańskich. Ziemie słowiańskie (ruskie, czyli współcześnie białoruskie) stanowiły lwią część terenów Wielkiego Księstwa. W XIV wieku ziemie etnicznie ruskie stanowiły 90% powierzchni WKL, natomiast ludność je zamieszkująca w około 75% była pochodzenia ruskiego. Dobrze ilustruje to mapka pokazująca terytorium współczesnej Białorusi i Wielkiego Księstwa w 1619r (po Unii Lubelskiej i przejściu późniejszej Ukrainy do Korony Polskiej).

O sile i wpływach kultury ruskiej w WKL najlepiej świadczy fakt, że językiem urzędowym księstwa w pierwszych wiekach jego istnienia był język starobiałoruski. W tym języku spisano najważniejsze akty prawne, w tym Statuty Litewskie. Dopiero później język starobiałoruski (zwany też staroruskim) ustąpił miejsca polskiemu, pozostając wciąż najważniejszym wśród mas chłopskich.

Współczesna Białoruś z powodów politycznych odcina się od wspólnej historii Wielkiego Księstwa. Dzieje białoruskie są raczej przedstawiane jako następujące po sobie okupacje litewska i polska, którym kres położyło dopiero wyzwolenie przez Rosjan. Niewykluczone jednak, że kiedyś Białorusini upomną się o należne im miejsce w historii jednego z największych organizmów państwowych średniowiecznej Europy. Wszak jednym z pomysłów na nazwę białoruskiego państwa w latach 50-tych XX wieku była… Wielka Litwa.

Wszystko czego nie wiesz o Bitwie pod Grunwaldem a powinieneś

nawschod — Tue, 27 Oct 2009 20:26:55 +0000

Jakiś czas temu w mediach pojawiły się informacje o planowanej przez Litwinów i Białorusinów produkcji filmowej dotyczącej Bitwy pod Grunwaldem. Zamiarem jej byłoby, częściowe przynajmniej, odkłamanie polskiej wizji tego zdarzenia, która według naszych sąsiadów nie do końca pokrywa się z rzeczywistością. Projekt ostatecznie został odwołany, co nie znaczy, że nie możemy pochylić się z szacunkiem i ciekawością nad litewsko-białoruskim punktem widzenia. Oto kilka faktów dotyczących tej wielkiej bitwy, o których nie słyszeliście.

- Na początku 1410 roku w Kieżmarku odbyły się rozmowy Zygmunta Luksemburskiego i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda. Król Węgier oferował Witoldowi koronę w zamian za zerwanie sojuszu z Polską. Do porozumienia nie doszło, mimo że książę Litwy bardzo pragnął awansować na króla.

- W tym samym roku rektor Uniwersytetu Jagielońskiego, profesor prawa Stanisław ze Skalbmierza ogłosił traktat „O wojnie sprawiedliwej”. Udowadniał w nim nowatorską, jak na owe czasy, tezę, że poganie mają prawo do własnego państwa, którego chrześcijanie nie mogą atakować bez istotnej przyczyny. Nietrudno się domyślić, przeciwko komu to rozumowanie było wymierzone.

- W bitwie brał udział Jan Žižka z Trocnova, późniejszy przywódca Husytów i czeski bohater narodowy. Podobno nawet stracił podczas walki oko, co mogłoby oznaczać, że mocno zaangażował się w bitwę. Poniższy wyjątek z obrazu Jana Matejki potwierdzałby tą tezę.

- Podobnego zaangażowania nie wykazali według Jana Długosza inni czescy najemnicy, którzy podczas bitwy dwukrotnie opuszczali plac boju, czyli mówiąc współcześnie, dezerterowali.

- Po stronie polsko-litewskiej w bitwie wzięły udział wojska tatarskie, mołdawskie a być może nawet serbskie.

- Mówiąc o wojsku litewskim pamiętać trzeba, że istotną jego składową stanowiły chorągwie ruskie, co tłumaczy zaangażowanie Białorusinów w kwestię przedstawiania nowego punktu widzenia na Bitwę pod Grunwaldem. W ogóle mam wrażenie, że przez nazewnictwo rola Rusinów w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego pozostaje niedoceniona.

- Według historyków litewskich taktykę wojsk książęcych dowodzonych przez Witolda specjaliści uważają za wzór średniowiecznej sztuki wojennej. Przypominam, że chodzi o kontrolowany odwrót i tryumfalny powrót na pole walki przez skrzydło litewskie.

- Skuteczność owej taktyki potwierdzałaby wizja Jana Matejki. Na słynnym płótnie „Bitwa pod Grunwaldem” Witold znajduje się w centrum obrazu, co sugeruje, że odegrał w walce bardzo istotną rolę.

Usłysz Białoruś

nawschod — Sun, 22 Mar 2009 10:00:09 +0000

„Krzyk każdego z Was już zmienił Białoruś. W ciągu ostatniego roku Łukaszenka ugiął się pod naciskami nas wszystkich: europejskich polityków, organizacji pozarządowych, ale przede wszystkim – każdego z tysięcy odrzucających jego autorytarne rządy. Więźniowie polityczni po latach odzyskali wolność, w kioskach pojawiły się pojedyncze egzemplarze niezależnych gazet.” Więcej na stronie internetowej Usłysz Białoruś. Zapraszam.